بحران پسماند مازندران؛ بابل درگیر زباله و شیرابه ماند
بحران پسماند مازندران در بابل و انجیلسی به مرحلهای رسیده که زباله و شیرابه همچنان به اراضی طبیعی، سفرههای زیرزمینی و معابر شهری فشار میآورند. در حالی که آمل مسیر تازهای برای ساماندهی پسماند پیدا کرده، بابل هنوز با بلاتکلیفی جدی در این حوزه روبهرو است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ مشکل پسماند مازندران پیش از دولت چهاردهم در بسیاری از شهرستانهای این استان در وضعیت حاد قرار داشت و زبالهها در مناطق جنگلی، جلگهای و حتی حاشیه ساحل خزر دپو میشدند. در سه دهه گذشته، طبیعت مازندران میزبان میلیونها تن زبالهای بوده که هم از سوی شهروندان و هم مسافران تولید شده و با انباشت در دل طبیعت، آسیبهای جدی به محیط زیست وارد کرده است.
جاری شدن شیرابه در جنگلهای هیرکانی، دشتها و سفرههای زیرزمینی از مهمترین تهدیدهایی است که در سالهای اخیر دامان محیط زیست مازندران را گرفته است. هرچند در مدیریت جدید استان، با رویکرد استاندار، برخی طرحهای ساماندهی پسماند از جمله کارخانه کمپوست بهشهر به مرحله افتتاح رسیده، اما در شهرستانهای بزرگی مانند بابل و آمل، روند حل مشکل یکسان نبوده است.
در یک ماه اخیر، با پیگیریهای مستمر فرماندار جدید آمل، مشکل زباله عمارت با جانمایی تازه در یکی از بخشهای این شهرستان وارد مرحله گرهگشایی شد. در نهایت، مکانی مناسب در بخش امامزاده عبدالله آمل تعیین و عملیات اجرایی سازههای جدید مدیریت پسماند شهرستان آغاز شد.
در مقابل، شهرستان بابل همچنان یکی از پیچیدهترین پروندههای پسماند در مازندران را دارد و مشکل زباله و شیرابههای منطقه انجیلسی به نقطه بحران رسیده است. زبالههای رهاشده در محورهایی مانند جاده گنجافروز، بابلکنار به سوادکوه و فیروزکوه و دیگر مسیرهای شهرستان، این روزها با وزش باد در سطح دشت و باغهای مرکبات جابهجا میشوند.
سایت زباله انجیلسی بابلکنار که در قلب جنگلهای هیرکانی قرار داشت، پس از بروز خسارتهای سنگین زیستمحیطی و با حکم قضایی بسته شد، اما در دو سال اخیر جایگزین مشخصی برای مدیریت پسماند این شهرستان معرفی نشده است. پس از تعطیلی این سایت، جمعآوری زباله روستاهای شهرستان نیز با اختلال روبهرو شد و همین موضوع به زبالهپراکنی در جنگلها و رودخانهها دامن زد.
در بخشهای جنوبی بابل که از ظرفیتهای گردشگری و اقامتگاههای تازهراهاندازیشده برخوردارند، حجم بالای زبالههای کنار جادهها چهره این مناطق را تحت تأثیر قرار داده است. پیشتر نیز در چند نوبت، حجم زیادی از زباله در کوچههای شهر بابل رها شد و بوی تعفن در سطح شهر پیچید؛ در هر مرحله هم با ورود استاندار مازندران، بخشی از زبالهها به استان دیگر منتقل شد.
تا امروز نشستهای متعددی در بابل و مرکز استان برای حل مشکل پسماند و تعیین مکان جدید برگزار شده، اما هیچیک نتیجه نهایی نداشته است. زبالههای این شهر که نزدیک به سه دهه است یکی از چالشهای اصلی بابل محسوب میشوند، در روزهای اخیر به بحرانیترین وضعیت خود رسیدهاند و بهگفته این گزارش، زبالهها عملاً در سطح شهر سرگرداناند.
جمعی از اهالی روستای انجیلسی بابل ۹ اردیبهشت سال گذشته با تجمع و نصب بنر در ورودی سایت زباله این منطقه، خواستار اجرای حکم قطعی دادگاه تجدید نظر مازندران درباره جابهجایی سایت زباله به مکان دیگر شدند. این روستا که در بالادست بخش بابلکنار در جنوب بابل قرار دارد، پس از ۲۷ سال پیگیری، در پنج بهمن ۱۴۰۰ از شعبه ۲۵ دادگاه تجدید نظر استان، حکم قطعی جابجایی را دریافت کرده بود.
پس از قطعی شدن حکم سایت انجیلسی، در جلسه شورای حفظ بیتالمال شهرستان بابل که سه سال گذشته با حضور رئیس کل وقت دادگستری مازندران برگزار شد، تا ۱۵ اسفند سال ۱۴۰۲ برای حل این پرونده مهلت تعیین شد. با گذشت نزدیک به دو ماه از آن ضربالاجل، اهالی روستا بار دیگر خواستار اجرای حکم شدند.
نفوذ شیرابهها به اراضی کشاورزی، مراتع چرای دام و شیوع بیماریهای مختلف باعث شد برخی از ساکنان منطقه زادگاه خود را ترک کنند و برای ادامه زندگی ناچار به کوچ شوند. آنان که در نزدیک به سه دهه گذشته تمام توان خود را برای حل این مسئله به کار گرفته بودند، در نهایت با طرح شکایت در مراجع قضایی پیگیری موضوع را ادامه دادند.
در این پیوند، استاندار مازندران گفت در شرایط کنونی، معرفی یک مکان جدید برای مدیریت پسماند بابل مهمترین چالشی است که این شهرستان با آن روبهرو است. مهدی یونسی رستمی افزود: در صورت معرفی مکان جدید برای مدیریت پسماند شهرستان بابل، این طرح مهم در کمتر از یک سال اجرا و افتتاح خواهد شد.
او با اشاره به برنامهریزی برای ساماندهی میلیونها تن زباله دپوشده در منطقه انجیلسی بابلکنار و شیرابههای ایجادشده در این محدوده گفت همه این موارد به همراهی مردم بستگی دارد تا عملیات اجرایی ساماندهی زبالههای انجیلسی هرچه سریعتر آغاز شود. یونسی رستمی همچنین تأکید کرد: مدیریت ابربحران پسماند مهمترین اولویت استان است و پروژههای مدرن مرتبط با ساماندهی پسماند با نظارت و تأیید دستگاههای قضایی و نظارتی و حمایت مجمع نمایندگان استان در حال اجراست و طبق برنامهریزی، این طرحها تا سال آینده به بهرهبرداری میرسد تا استان از ابر بحران پسماند عبور کند.
استاندار مازندران ادامه داد که طی یک سال گذشته، تمرکز اصلی مدیریت استان بر شناسایی و رفع ابرچالشهای مازندران بوده و تلاش شده ظرفیتها و توانمندیهای دستگاههای اجرایی، نهادهای مرتبط و مجموعههای استانی بهصورت هماهنگ برای حل این مسائل به کار گرفته شود. او همچنین به دیگر مسائل توسعهای استان اشاره کرد و گفت بخشی از این موارد نیازمند تدوین مقررات و سازوکارهای قانونی در قالب طرح توسعه استانهای شمالی است که با هماهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی استان در حال تدوین و نهایی شدن است.
یونسی رستمی ابراز امیدواری کرد با تصویب و اجرای این طرح، بخش قابل توجهی از ابرچالشهای مازندران در حوزههای مختلف مورد توجه قرار گیرد و زمینه رفع آنها با همکاری همه دستگاههای مسئول فراهم شود.
در همین ارتباط، فرماندار آمل نیز گفت ساماندهی پسماند این شهرستان پس از سالها پیگیری به ساحل آرامش نزدیک شده و با جانمایی مکان جدید برای مدیریت پسماند، فرایند اجرایی این سازه بزرگ آغاز شده است. بیژن پولادی توضیح داد که عملیات اجرایی ساخت ۲۲ هزار متر سوله در آمل آغاز شده و با افتتاح این طرح، ساماندهی زبالههای شهرستان در مسیر درستی قرار خواهد گرفت.
او افزود برای ساخت این سایت پسماند به ۳۰ هزار تن مصالح نیاز است و تلاش میشود این مصالح با استفاده از ظرفیتهای استانی تأمین شود. پولادی همچنین با اشاره به بازدید مدیران ارشد استان از این سایت در حال ساخت گفت همه تلاشها بر این است که این طرح راهبردی شهرستان در کمتر از یک سال آینده به بهرهبرداری برسد.
معضل پسماند سالهاست مازندران سرسبز را درگیر کرده و در دورههای مختلف سه دهه گذشته، در برخی مناطق به بحرانی چندوجهی تبدیل شده است. در این روند، بیشترین آسیب متوجه جنگلهای مازندران بوده و محلهای دپوی زباله در آمل، بابل، بابلسر، نوشهر، نور و بسیاری از شهرهای استان از گلوگاه تا رامسر تهدیدی جدی برای عرصههای طبیعی به شمار میروند.
اگرچه برای بومیان مازندران، این معضل تکراری و فرساینده است، اما برای غیربومیانی که حتی یکبار مسیر زمینی این استان را طی کردهاند نیز ناآشنا نیست؛ چرا که بوی تعفن زبالههای انباشته در نقاط مختلف استان، بدون تردید مشام بسیاری را آزرده است. در مسیرهای منتهی به جنگل، دریا یا کوههای شهرستانهای مازندران میتوان همچنان نقاطی را دید که بوی زباله در آنها محسوس است.
با وجود برخی گامهای مثبت در سالهای اخیر برای ساماندهی زباله در مازندران، بهجز موارد معدودی مانند بهرهبرداری از نیروگاه زبالهسوز نوشهر ـ که آن هم با چالش و تعطیلی روبهرو شد ـ و کارخانه کمپوست تنکابن، دیگر طرحها به نتیجه اثرگذار نرسیدهاند و روند تخریب اراضی طبیعی همچنان ادامه دارد.