شیردهی و دغدغههای مادری؛ از ترس «کمبود شیر» تا ضرورت حمایت خانواده
شیردهی در روزهای نخست پس از زایمان با دغدغههایی مثل ترس از کمبود شیر و نگرانی درباره سلامت نوزاد همراه است. به گفته کارشناسان، کاهش اضطراب مادر و فراهم شدن چتر حمایتی همسر و خانواده برای موفقیت این دوران ضروری است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ تغذیه نوزاد با شیر مادر به عنوان نخستین و کاملترین واکسن طبیعی، نقش مهمی در سلامت جسمی و روانی نسل آینده دارد، اما روزهای ابتدایی پس از زایمان برای بسیاری از مادران ـ بهویژه در تجربه فرزند اول ـ پر از بیم و امید و پرسشهای بیپاسخ میشود.
در این میان، فهیمه عباسآبادی، مامای شاغل در مرکز بهداشت روستایی جوادالائمه تقاب شهرستان خوسف، با اشاره به چالشهای شیردهی و باورهای نادرست روزهای نخستین، بر اهمیت آموزشهای تخصصی و حمایت روانی خانواده تاکید کرد.
عباسآبادی گفت بزرگترین استرس مادر در بدو تولد نوزاد، توانایی یا ناتوانی او در تامین غذای کودک است؛ بهطوری که هر بار گریه نوزاد میتواند این نگرانی را ایجاد کند که شیر کافی نیست یا نوزاد دچار بیماری خاصی شده و باید سریع به پزشک مراجعه شود. او افزود این اضطراب مستمر میتواند ترشح طبیعی شیر را مختل کند، زیرا آرامش روانی مادر با هورمونهای مسئول تولید و جریان شیر ارتباط مستقیم دارد.
مشاور شیردهی در خوسف با بیان اینکه «بیشیری» یک تصور نادرست است، توضیح داد بسیاری از مادران انتظار دارند از روز اول ترشح شیر واضح باشد و نشانههایی مثل سرریز شدن یا خیس شدن لباس را تجربه کنند، در حالی که این روند طبیعی است. به گفته وی، در روزهای ابتدایی حجم شیر (آغوز) کم اما مغذی است و معمولاً پس از چند روز مداومت و مکیدن مکرر نوزاد، جریان اصلی شیر برقرار میشود.
عباسآبادی تاکید کرد کلید عبور از این مرحله، ناامید نشدن و قرار دادن مداوم نوزاد در آغوش و زیر سینه مادر است. او همچنین گفت آموزشهای ارائهشده در مراکز مشاوره شیردهی و توسط ماماها اثرگذار است، اما برای اثربخشی کامل نیاز به صرف وقت، صبوری و تمرکز بالا از سوی ماما و مشاور دارد.
به گفته این کارشناس مامایی، امنیت روانی محیط خانواده نقش اصلی در موفقیت شیردهی دارد؛ حمایت عاطفی، صحبتهای مثبت و امیدبخش همسر و اطرافیان بهخصوص در تجربه فرزند اول، اهمیت بیشتری پیدا میکند. او یادآور شد یک کلام آرامشبخش از سوی شوهر و تایید تلاشهای مادر میتواند استرس ناشی از گریه نوزاد را کاهش داده و اعتماد به نفس لازم برای تداوم شیردهی را ایجاد کند.
عباسآبادی با بیش از ۱۵ سال سابقه کار اظهار کرد مادران باید باور داشته باشند توانایی شیردهی را دارند و میتوانند شیر کافی فراهم کنند. او افزود مادران نباید تحت تاثیر صحبتهای اطرافیان درباره «نداشتن شیر»، «کم بودن شیر» یا «آبکی بودن شیر» قرار بگیرند، چون این اظهارنظرها اضطراب را افزایش میدهد و اعتماد به نفس را کاهش میدهد.
این مامای شاغل همچنین با تاکید بر مراقبت مادر از خود گفت مادر باید از نظر غذایی بهخوبی مراقبت شود، آرامش داشته باشد و از استرس دوری کند و در عین حال نوزاد را در آغوش بگیرد تا شیردهی ادامه یابد. او تاکید کرد استفاده از شیرخشک نباید انتخاب نخست خانوادهها باشد و فقط در صورت ضرورت و با نظر پزشک یا مشاور شیردهی انجام شود، چون حمایت خانواده، آرامش مادر و تداوم شیردهی سه عامل مهم در موفقیت تغذیه با شیر مادر است.
بخور نخورهای دوران شیردهی و پرهیز از مصرف خودسرانه
متخصص طب ایرانی و مکمل در خراسان جنوبی نیز با اشاره به اینکه طب ایرانی شیر مادر را بهترین تغذیه برای نوزاد میداند، گفت توصیههای غذایی و دارویی در دوران شیردهی باید متناسب با مزاج مادر و با نظر متخصص انجام شود و مصرف خودسرانه هر نوع گیاه میتواند برای مادر یا نوزاد مشکل ایجاد کند. دکتر مهدی اسلامی افزود دستورهای غذایی و پرهیزهای خاصی در این طب وجود دارد که هدفشان کمک به بهبود کیفیت شیر و تامین نیازهای تغذیهای نوزاد است.
وی بیان کرد استفاده از مواد غذایی مانند ماش، کاهو، اسفناج، بادام و فندق در برخی شرایط توصیه میشود، اما این توصیهها برای همه افراد یکسان نیست و میزان و نوع مصرف باید با توجه به مزاج مادر و ویژگیهای هر ماده غذایی تعیین شود. دکتر اسلامی ادامه داد طب ایرانی تنها به این موارد محدود نیست و گیاهانی مانند شوید و سیاهدانه نیز ممکن است با توجه به خصوصیات، میزان مصرف و شرایط جسمی مادر توصیه یا منع شوند.
این متخصص طب ایرانی با اشاره به پژوهشهای متعدد در زمینه تاثیر تغذیه و گیاهان دارویی بر شیردهی و سلامت نوزادان گفت تحقیقات در این حوزه همچنان ادامه دارد و از پژوهشگران ایرانی خواست مطالعات علمی بیشتری انجام دهند.
دکتر اسلامی یکی از باورهای نادرست در دوران شیردهی را بیضرر دانستن مصرف خودسرانه هر نوع گیاه دارویی عنوان کرد و گفت برخی مادران تصور میکنند گیاهان دارویی عارضهای برای نوزاد ندارد، در حالی که مواد موجود در برخی گیاهان میتواند از طریق شیر مادر بر نوزاد اثر بگذارد. او افزود در یک مورد، نوزادی با بثورات پوستی صورت و بدن به درمانگاه مراجعه کرد و پس از بررسی بیماری خاصی برای او تشخیص داده نشد؛ با بررسی رژیم غذایی مادر و حذف گیاه «مستار» از برنامه غذایی او، بثورات پوستی نوزاد نیز برطرف شد.
اسلامی تاکید کرد مادران در دوران بارداری و شیردهی باید پیش از مصرف هرگونه گیاه دارویی، دمنوش یا ماده غذایی با اثر دارویی، با پزشک یا متخصص طب ایرانی مشورت کنند؛ زیرا نوع مزاج، مقدار مصرف، وضعیت جسمی مادر و شرایط نوزاد در تجویز یا پرهیز از مواد مختلف اهمیت دارد. او همچنین رعایت تغذیه متعادل، پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و گیاهان دارویی و دریافت مشاوره تخصصی را از اصول مهم حفظ سلامت مادر و نوزاد در دوران شیردهی دانست.
۱۰ تا ۱۶ مرداد هفته جهانی تغذیه با شیر مادر نامگذاری شده است.