نگرانی محلهای درباره بیمارستانهای قدیمی تهران؛ استانداردهای امروز چقدر رعایت میشود؟
بیمارستانهای قدیمی تهران سالها در مجاورت خانههای مسکونی فعال بودهاند و برخی شهروندان درباره اثرات زیستمحیطی آن ابراز نگرانی میکنند. معاون محیط زیست انسانی میگوید مسئله اصلی به عملکرد سامانههای مدیریت پسماند و تصفیه فاضلاب مربوط است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ چندی پیش در گزارشی میدانی، بخشی از چالشهای مراکز درمانی قدیمی تهران و ضرورت نوسازی زیرساختهای آنها مطرح شد. اکنون این موضوع فقط مربوط به یک بیمارستان نیست و این پرسش جدیتر شده که سایر بیمارستانهای قدیمی تهران که سالها پیش در حاشیه شهر ساخته شدند، امروز که در دل مناطق مسکونی قرار گرفتهاند، از نظر مدیریت پسماند، فاضلاب و دیگر الزامات زیستمحیطی با استانداردهای روز همخوانی دارند یا نگرانیهای ساکنان بیش از واقعیت است؟
پسماندهای بیمارستانی از حساسترین انواع پسماندها به شمار میروند؛ موادی که به دلیل وجود عناصر عفونی، دارویی و شیمیایی، همچنین پسماندهای تیز و برنده و در برخی موارد مواد رادیواکتیو، در صورت مدیریت نادرست میتوانند سلامت عمومی و محیط زیست را تهدید کنند. از همین رو، مقررات مربوط به تفکیک، جمعآوری، بیخطرسازی و دفع این پسماندها طی سالهای اخیر سختگیرانهتر شده است.
کارشناسان بهداشت محیط بر تفکیک صحیح پسماند از مبدأ به عنوان نخستین راهکار برای کاهش مخاطرات تأکید میکنند؛ اقدامی که هم هزینهها را پایین میآورد و هم مانع ورود زبالههای عفونی به چرخه پسماند شهری میشود و زمینه بازیافت بخشی از پسماندهای غیرعفونی را فراهم میکند.
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران میگوید صرف قرار گرفتن یک بیمارستان قدیمی در بافت مسکونی، به معنای تهدید فوری برای سلامت شهروندان نیست. به گفته «فاطمه اکبرپور»، بیمارستانها به دلیل تولید پسماندهای عفونی، دارویی و شیمیایی، همچنین فاضلاب و در برخی موارد آلودگی صوتی و بو، در دسته مراکز حساس از نظر زیستمحیطی قرار میگیرند، اما میزان اثرگذاری آنها به عملکرد سامانههای تصفیه فاضلاب، مدیریت پسماند، تهویه و نگهداری تأسیسات بستگی دارد.
او تأکید میکند بهرهبرداری بیمارستانها منوط به رعایت ضوابط قانونی و نظارت مستمر وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست است و اگر این سامانهها مطابق استانداردها طراحی و بهرهبرداری و پایش شوند، مخاطرات زیستمحیطی به حداقل میرسد. اکبرپور همچنین یادآور میشود همه بیمارستانها، چه قدیمی و چه جدید، موظف به رعایت استانداردهای یکسان هستند، اما اجرای این استانداردها در مراکز قدیمی به دلیل محدودیت فضای فیزیکی و قرار گرفتن در بافتهای متراکم شهری دشوارتر است.
به گفته وی، قدمت تأسیسات میتواند اجرای برخی راهکارهای فنی را با محدودیت مواجه کند، بنابراین نوسازی تدریجی و بازسازی مرحلهای زیرساختها، یکی از راههای اصلی برای انطباق این مراکز با استانداردهای روز به شمار میرود.
کارشناسان بهداشت محیط هشدار میدهند اگر فرآیند تفکیک، بیخطرسازی و دفع پسماندهای بیمارستانی به شکل درست انجام نشود، این پسماندها میتوانند به منبعی برای انتقال آلودگیهای میکروبی و شیمیایی تبدیل شوند. با این حال آنها تأکید دارند مشکل اصلی «خود پسماند» نیست، بلکه «نحوه مدیریت» آن است؛ بیمارستانی که استانداردهای بیخطرسازی، تصفیه فاضلاب و مدیریت پسماند را رعایت کند، حتی در بافتی متراکم هم الزاماً تهدیدی برای محیط پیرامون محسوب نمیشود.
از سوی دیگر، بسیاری از بیمارستانهای قدیمی تهران در دورهای ساخته شدند که اطراف آنها هنوز توسعه شهری به این گستردگی نرسیده بود، اما گسترش شهر باعث شده امروز در میان محلههای پرتراکم مسکونی قرار بگیرند. انتقال این مراکز به خارج از شهر، به گفته کارشناسان، راهحل سادهای نیست زیرا میتواند دسترسی مردم به خدمات درمانی را با اختلال روبهرو کند؛ در نتیجه، نوسازی زیرساختها، ارتقای سامانههای مدیریت پسماند، بهروزرسانی تصفیهخانهها و پایش منظم زیستمحیطی، واقعبینانهترین مسیر برای کاهش نگرانیها تلقی میشود.
در جمعبندی، به نظر میرسد محور موضوع نه صرفاً قدمت بیمارستانها، بلکه بهروز بودن شیوه مدیریت و انطباق عملی با استانداردهای زیستمحیطی است؛ مسیری که میتواند هم امنیت زیستمحیطی شهر را تقویت کند و هم آرامش خاطر ساکنان محلههایی را که سالها دیواربهدیوار مراکز درمانی زندگی میکنند افزایش دهد.