ضرورت ایجاد یک چارچوب جامع برای ایمنی سواحل کشور
حادثه غرق شدن پنج جوان در ساحل توسکاسرای رامسر، بار دیگر سوالاتی را درباره ایمنی سواحل و اثرگذاری هشدارها مطرح کرد. کارشناسان بر لزوم تغییر در نظام ایمنی سواحل تأکید دارند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ حادثه اخیر در ساحل توسکاسرا در شرایطی رخ داد که این منطقه تحت عنوان "شنا ممنوع" قرار داشت و تابلوهای هشدار در نقاط مختلف نصب شده بودند. با این حال، بیتوجهی به این هشدارها منجر به وقوع حادثهای شد که ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت ایمنی سواحل و شیوه اطلاعرسانی درباره هشدارها را نمایان ساخت.
برخی کارشناسان معتقدند که تکرار مداوم عباراتی مانند "شنا ممنوع" به جای تأثیرگذاری، به بخشی از پسزمینه ذهنی مخاطبان تبدیل شده و در نتیجه رفتار آنها را تغییر نمیدهد. در واقع، مسئله اصلی تنها وجود یک پیام هشدار نیست، بلکه تأثیر آن بر رفتار افراد است. انسانها غالباً خطر را نه از روی پیامهای رسمی، بلکه بر اساس تجربههای خود و رفتار دیگران ارزیابی میکنند.
وقتی فردی مشاهده میکند که گروهی از مردم در محدودهای که شنا در آن ممنوع اعلام شده، وارد آب میشوند و بدون حادثه خارج میشوند، ممکن است رفتار جمعی را معتبرتر از هشدار رسمی تلقی کند. در این شرایط، هنجارهای غیررسمی جامعه بر پیامهای ایمنی غلبه میکند.
با این حال، پرسش اساسی این است که آیا نصب تابلوهای هشدار برای مدیریت خطر در سواحل کافی است یا نیاز به تغییر در شیوه اطلاعرسانی و بازتولید پیامهای ایمنی داریم؟
ضرورت شکلگیری نظام جامع ایمنی سواحل
برخی کارشناسان بر این باورند که باید به موضوع از زاویهای وسیعتر و در چارچوب مدیریت ریسک سواحل نگاه کرد. یک کارشناس مدیریت شهری در این خصوص گفت: "نگاه به ناجی غریق به عنوان تنها مسئول ایمنی، نگاهی ناکافی است. در بسیاری از کشورها، ناجی غریق آخرین حلقه از زنجیرهای است که شامل شناسایی خطرات، پایش شرایط دریا، آموزش عمومی و تجهیزاتی برای امداد میشود. در صورت نبود این حلقهها، انتظار معجزه از ناجی غریق منطقی نیست."
این کارشناس درباره دریای خزر، که به رغم ظاهر آرامش، محیطی پیشبینیناپذیر است، یادآور شد که جریانهای ناگهانی و تغییر عمق آب، ریسک شنا را افزایش میدهند؛ موضوعی که در شهری گردشگرپذیر مانند رامسر اهمیت بیشتری دارد.
ایمنی؛ هزینه یا سرمایهگذاری؟
او هزینه برای ایمنی را سرمایهگذاری دانست و گفت: "این امر معمولاً تحت تاثیر محدودیتهای مالی قرار میگیرد. اگر بخواهیم سواحلی مانند رامسر به استانداردهای قابل قبول نزدیک شوند، تجهیزات و امکاناتی همچون برجهای نظارتی، شناورهای امدادی و آموزش مداوم نیروها دیگر انتخاب نیستند بلکه بخشی از زیرساخت گردشگری محسوب میشوند."
این کارشناس تأکید کرد: "هر حادثهای نیاز به پاسخگویی دارد و این درخواست، حقی طبیعی برای افکار عمومی است. اما اگر تمام انرژی صرف یافتن مقصر شود، ممکن است مشکل اصلی نادیده گرفته شود."
ناجی غریق؛ آخرین حلقه، نه تمام زنجیره
این کارشناس همچنین با اشاره به تجربه خود در آموزش نجات غریق، به محدود کردن مسئولیت ایمنی به ناجیان غریق انتقاد کرد. به گفته او، در بسیاری از کشورها، ناجی غریق تنها بخشی از زنجیره مدیریت ایمنی است و باید به برنامهای جامع برای مدیریت ایمنی سواحل توجه شود.
وی خاطرنشان کرد: "شهرهایی مثل رامسر که سالانه گردشگران زیادی را جذب میکنند، به برنامهای جامع برای مدیریت ایمنی سواحل نیاز دارند؛ برنامهای که شامل آموزش، تجهیزات و هماهنگی میان دستگاههای مسئول باشد. سرمایهگذاری در این حوزه باید بخشی از توسعه گردشگری محسوب شود، چرا که عدم توجه به ایمنی جان انسانها را به خطر میاندازد.
بسیاری از کشورهای ساحلی، ایمنی دریا را بر اساس یک نظام چندلایه مدیریت میکنند که در آن ناجی غریق تنها یکی از حلقههاست. در این مدل، پیش از وقوع حادثه، مطالعات تخصصی برای شناسایی مناطق پرخطر انجام میشود و پیامهای هشدار متناسب با رفتار مخاطب طراحی میشوند. این رویکرد نه تنها به لحظه نجات محدود میشود، بلکه از پیشگیری و آگاهیبخشی آغاز میشود.
حادثه اخیر در توسکاسرای رامسر اکنون در حال بررسی قضایی است، اما یک سوال بزرگ باقی مانده است: آیا جامعه و مدیریت شهری آمادهاند از مرحله نصب هشدار عبور کرده و به مرحلهای برسند که هشدارها واقعاً دیده و جدی گرفته شوند؟ پاسخ به این سوال شاید بتواند از تکرار حوادث مشابه در آینده جلوگیری کند.