حمله عربستان به عراق؛ ادامه بازی ریاض در پازل آمریکا
حمله مشترک آمریکا و عربستان به خاک عراق، بیش از هر چیز نقاب از چهره واقعی سیاستهای دوگانه ریاض برداشته است.
عربستان سعودی در یک اقدام نظامی مشترک با آمریکا، به خاک عراق حمله کرد و مقرهای نیروهای حشدالشعبی را هدف قرار داد. این حمله در حالی رخ داد که عربستان در ماههای اخیر خود را بهعنوان میانجی صلح در منطقه معرفی کرده و هیئتهایی را برای گفتوگو به تهران فرستاده است. اما حضور نظامی عربستان در کنار آمریکا، فشارهای بی امان به حزبالله از طریق دولت دستنشانده لبنان و حمله به یک نیروی رسمی و قانونی همچون بسیج مردمی در عراق، نشان داد که ریاض در مسیر احیای سیاستهای متهورانه خود گام برمیدارد.
حمله روز چهارشنبه به پایگاه های بسیج مردمی عراق (حشد شعبی) - که یک نیروی رسمی و قانونی زیر نظر دولت عراق است - را میتوان در ادامه سیاستهای ضد محور مقاومت عربستان دانست. تا پیش از این عربستان با همکاری آمریکا کمر به نابودی حزب الله در لبنان بسته بود و با کمک دولت دستنشانده نواف سلام در بیروت بیشترین فشار را بر حزب الله وارد کرده بود.
در تازه ترین اقدام این کشور با حمله به نیروهای حشد شعبی عملا به گسترش دایره حملات خود علیه محور مقاومت پرداخته است. این حملات نه تنها در ایام اربعین و در شرایطی انجام شد که عراق میزبان میلیونها زائر است، بلکه همزمان با تلاشهای دیپلماتیک ریاض برای نزدیکی به ایران صورت گرفته است. گزارشها حاکی از آن است که حملات نه تنها پایگاههای نظامی، بلکه مناطق مجاور موکبهای حسینی و ایستگاههای خدماترسانی به زائران اربعین را نیز در کربلا هدف قرار داده است.
وزارت دفاع عربستان با صدور بیانیهای، همدستی خود با ارتش آمریکا را تأیید کرد و اعلام داشت که این حملات در عملیاتی هماهنگ با سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) انجام شده است. بهانه رسمی این حملات بنابر ادعای مقامات نظامی سعودی، پاسخ به بیش از 30 حمله پهپادی طی 72 ساعت گذشته از خاک عراق به تأسیسات نفتی این کشور عنوان شده است. اما این بهانه، تناقض را بیش از پیش آشکار میکند.
این اقدام خصمانه ریاض علیه نیروهای مقاومت عراقی در شرایطی رقم می خورد که این کشور مدعی پیشبرد نقش میانجی در منطقه است و از سوی دیگر بطور همزمان خاک خود را در اختیار ارتش آمریکا قرار داده و بهعنوان یک شریک جنگی در کنار واشنگتن در جنگ علیه ایران وارد عمل شده است. این نخستین بار نیست که ریاض مستقیماً در جنگی فراتر از مرزهای خود مشارکت میکند؛ اما آنچه این اقدام را بیسابقه میکند، تقارن آن با اظهارات صلحطلبانه مقامات سعودی است.
حمله به حشد شعبی در استانهای مختلف عراق - از جمله کربلا در ایام اربعین - نشان داد که دولت سعودی حسن نیت ندارد و قصد دارد به اشتباهات خود ادامه دهد. حشد شعبی این حملات را «تشدید تنش خطرناک» علیه یک «نهاد امنیتی رسمی» تحت حاکمیت ملی عراق توصیف کرده است. مقاومت اسلامی عراق در بیانیه خود به این نکته اشاره کرده که حتی اگر ادعای شلیک از خاک عراق درست باشد، آیا منطقی است پاسخ یک تلاش ناموفق علیه میدان نفتی را با کشتن دهها بیگناه بدهند؟ مقاومت اسلامی عراق همچنین اعلام کرده که پاسخ به این حملات قطعی است، اما برای حفظ امنیت زائران اربعین، اجرای آن را بهتعویق انداخته است.
نکته مهم آنکه عربستان با این همراهی نظامی با آمریکا، قصد ندارد سیاستهای خود را تغییر دهد و به نظر میرسد رایزنیهای اخیرش با ایران صادقانه نیست. این حضور در کنار واشنگتن، ریاض را در اردوگاه مقابله با محور مقاومت قرار میدهد و عملاً از هرگونه نقش مستقل و میانجیگرانه فاصله میگیرد.
نباید این نکته را انکار کرد که سیاستهای دوگانه و تهاجمی عربستان، هزینههای سنگینی را برای این کشور به همراه داشته است:
1) اخلال در صادرات نفت:
عربستان از شرق و غرب با تهدید مواجه است. پالایشگاه جیزان با حملات یمنیها دچار اختلال شده و مقاومت عراق نیز اعلام کرده که پاسخ به این حمله سعودی به مواضع بسیج مردمی عراق قطعی خواهد بود. حملات اخیر به تأسیسات نفتی عربستان - که بهانه اصلی حملات مشترک به عراق عنوان شده - نشان میدهد که ریاض در تأمین امنیت تأسیسات حیاتی خود ناتوان است.
2) تعویق سفر نخستوزیر عراق به ریاض:
«علی الزیدی»، نخستوزیر عراق، سفر برنامهریزیشده خود به عربستان را که قرار بود امروز برگزار شود را بهتعویق انداخت. منابع خبری اعلام کردند که این تعویق «به درخواست طرف عراقی» و در واکنش به حملات صورت گرفته است. این اقدام، پیامدهای دیپلماتیک برای ریاض به همراه داشته است.
3) افزایش قیمت نفت و نگرانیهای بینالمللی:
به دنبال این حملات، قیمت نفت خام افزایش یافت و نگرانیها درباره عرضه جهانی نفت که پیشتر با انسداد تنگه هرمز توسط ایران تشدید شده بود، دوچندان شد.
4) واکنشهای منفی بینالمللی به تجاوز سعودی:
ایران این حملات را «تجاوز آشکار» و «نقض جدی منشور ملل متحد» توصیف کرد. دولت عراق نیز با صدور بیانیهای، این اقدام را نقض آشکار حاکمیت ملی خود دانست و آن را بهشدت محکوم کرد.
جمعبندی
ماجرای حمله مشترک آمریکا و عربستان به خاک عراق، بیش از هر چیز نقاب از چهره واقعی سیاستهای دوگانه ریاض برداشته است. عربستان از یک سو با فرستادن میانجی به تهران، خود را صلحطلب جلوه میدهد و از سوی دیگر ضمن همراهی با آمریکا در بمباران عراق - آن هم در ایام اربعین - حسن نیت خود را زیر سؤال میبرد.
سؤال اساسی این است: عربستان از این سیاستهای تهاجمی علیه محور مقاومت و بازی در پازل آمریکا، چه سودی برده است؟ واقعیت آن است که تاکنون این سیاستها جز بیثباتی بیشتر، افزایش تنش، اختلال در صادرات نفت، تیرهشدن روابط با همسایگان و تحمیل هزینههای امنیتی و دیپلماتیک سنگین، دستاورد دیگری برای ریاض نداشته است.
اما حضور نظامی عربستان در کنار آمریکا و حمله به یک نیروی رسمی و قانونی عراق، نشان داد که مذاکرات صلحآمیز ریاض با تهران، صادقانه نیست و این کشور همچنان به سیاستهای خصمانه و مداخلهجویانه خود علیه محور مقاومت ادامه میدهد.
به نظر میرسد تاکنون عربستان به اندازه کافی از آتش افروزی در منطقه زیان ندیده است تا دستگاه محاسباتی این کشور تغییر کند و همچنان در مسیر آسیب به محور مقاومت در حال حرکت است که این امر نیازمند اقدامات مقتضی توسط محور مقاومت است تا ریاض وادار به بازنگری در سیاستهای خود شود.