کشف راهکارهای پایداری تولید گندم در خراسان شمالی با مدل شبیهسازی آبیاری
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی خراسان شمالی از کشف روشهایی برای افزایش پایداری تولید گندم با بهرهگیری از مدل شبیهسازی آبیاری خبر داد.
به گزارش فرتاک نیوز؛ دکتر جلیل علوی در گفتگو با خبرنگار بیان کرد: نتایج تحقیقاتی که توسط محققان مرکز تحقیقات خراسان شمالی با استفاده از مدل شبیهسازی گیاهی اس اس ام (SSM) انجام شده، نشانگر اهمیت زمان مصرف آب در مراحل مختلف رشد گیاه به اندازه آب مصرفی است.
وی افزود: این پژوهش بهرهوری آب در مراحل مختلف آبیاری تکمیلی گندم دیم در سه منطقه بجنورد، جاجرم و مانه را مورد بررسی و مقایسه قرار داد.
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی تاکید کرد: زمانبندی مراحل آبیاری، از جمله دورههای ظهور سنبله تا گلدهی، پر شدن دانه تا ظهور سنبله و گلدهی تا آغاز پر شدن دانه، بر اساس شاخص بهرهوری آب آبیاری یعنی تولید دانه به ازای هر مترمکعب آب ارزیابی شد.
علوی تصریح کرد: ارزیابی شش مرحلهای آبیاری تکمیلی در استان نشان داد که بهرهوری آب آبیاری در شرایط محدودیت آب و مدیریت بهینه، بین ۱.۵ تا ۳.۱ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب متغیر است.
وی ادامه داد: این تفاوت نشان میدهد که با برنامهریزی دقیق در زمان آبیاری میتوان از هر واحد آب مصرفی، محصول بیشتری تولید کرد؛ موضوعی که در شرایط کمآبی و کاهش منابع آبی بسیار مهم است.
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی گفت: در مناطق بجنورد و مانه، یک نوبت آبیاری در مرحله آغاز پر شدن دانه، بیشترین بهرهوری آب آبیاری را به ترتیب ۲.۸۲ و ۳.۱۰ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب ایجاد کرد.
وی افزود: در منطقه خشکتر جاجرم، بهترین بهرهوری آب مربوط به دو نوبت آبیاری در مراحل ظهور سنبله و آغاز پر شدن دانه بود که ۲.۰۴ کیلوگرم دانه به ازای هر مترمکعب آب تولید کرد.
علوی تاکید کرد: نتایج این تحقیق نشان میدهد که راهبرد بهینه آبیاری تکمیلی باید مطابق با شرایط اقلیمی هر منطقه طراحی شود و نمیتوان یک الگوی ثابت برای همه مناطق کشاورزی پیادهسازی کرد.
وی همچنین اظهار داشت: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی در تلاش است با استفاده از مدلهای شبیهسازی و پژوهشهای میدانی، راهکارهای مدیریتی مناسبی برای کمک به کشاورزان توسعه دهد تا با مصرف کمتر آب، تولید مؤثرتری داشته باشند.
علوی خشکسالی، کاهش منابع آبی و کاهش تولید را از مهمترین چالشهای سالهای اخیر بخش کشاورزی عنوان کرد و گفت: محققان با بهرهگیری از دادههای هواشناسی بلندمدت و اجرای طرحهای پژوهشی، در راستای افزایش تولید و ارتقای بهرهوری فعالیت میکنند و یافتههای تحقیقاتی را در اختیار بهرهبرداران قرار میدهند.
وی افزود: در خراسان شمالی بیشتر بارشها از زمان کاشت گندم تا مرحله گلدهی رخ میدهد و حدود ۸۵ درصد بارندگی فصل زراعی در این بازه زمانی اتفاق میافتد، اما بعد از مرحله گلدهی که گیاه برای افزایش وزن و کیفیت دانه به آب بیشتری نیاز دارد، بارندگی کاهش مییابد.
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: کارشناسان با طراحی مدل آبیاری تکمیلی، زمان مناسب آبیاری را به بهرهبرداران اعلام خواهند کرد که این اقدام میتواند به افزایش عملکرد گندم در واحد سطح منجر شود.
علوی بر مدیریت صحیح مزرعه در مراحل کاشت، داشت و برداشت تاکید کرد و گفت: کشاورزان باید عملیات مربوط به این مراحل را در زمان مناسب انجام دهند و استفاده از نهادههای کشاورزی نیز باید با نظر کارشناسان مربوطه باشد.
در خراسان شمالی ۵۹ محصول زراعی و ۲۶ محصول باغی تولید میشود و ۳۵۰ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت محصولات زراعی و باغی قرار دارد که حدود ۳۰۰ هزار هکتار آن اراضی زراعی است. بیشترین سطح محصولات زراعی استان نیز به کشت گندم و جو اختصاص دارد.