هشدار درباره بحران فرونشست زمین در پنج استان کشور
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به وضعیت استانهای مختلف کشور گفت: خراسان رضوی، اصفهان، فارس، کرمان و تهران هم از نظر وسعت و هم از نظر نرخ نشست زمین در شرایط نگرانکنندهای قرار دارند. در مرودشت فارس نیز که آثار تاریخی ارزشمندی مانند تختجمشید و نقش رستم در آن قرار گرفتهاند، نرخ فرونشست به حدود ۲۲سانتیمتر در سال رسیده است.
بحران فرونشست زمین از جنوبغرب تهران تا اصفهان، مشهد، شیراز و کرمان در حال پیشروی است. کارشناسان هشدار میدهند که این پدیده در برخی دشتهای کشور سطح آبهای زیرزمینی را بیش از ۱۰۰متر کاهش داده است و اگر مهار نشود منجر به مرگ آبخوانها و نابودی تدریجی سرزمین میشود.
استانهای بحرانی در فرونشست
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به وضعیت استانهای مختلف کشور گفت: خراسان رضوی، اصفهان، فارس، کرمان و تهران هم از نظر وسعت و هم از نظر نرخ نشست زمین در شرایط نگرانکنندهای قرار دارند. در مرودشت فارس نیز که آثار تاریخی ارزشمندی مانند تختجمشید و نقش رستم در آن قرار گرفتهاند، نرخ فرونشست به حدود ۲۲سانتیمتر در سال رسیده است. علی بیتاللهی هشدار داد: بخش بزرگی از زیرساختهای کشور ازجمله ساختمانهای مسکونی، راهها، خطوط ریلی، فرودگاهها، تاسیسات حیاتی و آثار تاریخی در محدودههای در معرض فرونشست قرار دارند. در جنوبغرب تهران یک پهنه گسترده فرونشستی از محدوده شهری تا دشت شهریار و اشتهارد امتداد یافته و در مشهد نیز این پهنه بهتدریج به سمت مرکز شهر گسترش پیدا کرده است.
مرگ آبخوان و نابودی سرزمین
بیتاللهی در ادامه از پدیدهای با عنوان مرگ آبخوان نام برد و توضیح داد: زمانی که آب موجود در لایههای زیرزمینی بهطور کامل تخلیه شود، فرونشست متوقف خواهد شد، اما این بهمعنای حل مشکل نیست و درواقع مرگ آبخوان است و امکان احیای آن وجود نخواهد داشت. در چنین شرایطی دشتهای حاصلخیز بهتدریج به شورهزار و بیابان تبدیل میشوند.
او مهمترین عامل فرونشست را برداشت بیرویه آبهای زیرزمینی دانست و گفت: توسعه محصولات کشاورزی آببر، استفاده گسترده از روشهای سنتی آبیاری و استقرار صنایع پرمصرف در مناطق خشک، فشار سنگینی به آبخوانها وارد کرده است. بیش از ۹۰درصد اراضی کشاورزی کشور به روش غرقابی آبیاری میشوند که هدررفت آب در آن بسیار بالاست.
2 استان بحرانی از نظر نرخ و وسعت
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: 2شاخص اصلی در ارزیابی خطر فرونشست، سرعت نشست زمین و وسعت پهنه تحتتأثیر است و این 2متغیر در استانهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارند. درحالحاضر کرمان از نظر نرخ فرونشست و خراسان رضوی از نظر وسعت پهنههای فرونشستی بحرانیترین مناطق کشور هستند. علی بیتاللهی با بیان اینکه در جنوب البرز و دشت اشتهارد نرخ فرونشست به حدود ۳۰سانتیمتر در سال میرسد، افزود: چنین ارقامی در جهان کمسابقه است. در منطقه۱۸ تهران هم طی 2سال اخیر بهدلیل برداشت گسترده آب زیرزمینی برای تامین آب آشامیدنی، نرخ فرونشست در برخی نقاط به بیش از ۲۲سانتیمتر در سال رسیده است.
3 راهکار مهار فرونشست
علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی: بسیاری از کشورها توانستهاند با اصلاح الگوی کشت، محدودکردن صنایع آببر و اجرای طرحهای تغذیه مصنوعی آبخوانها روند فرونشست را متوقف کنند.
90 درصد آبیاری اراضی کشاورزی کشور به روش غرقابی
30 سانتیمتر بالاترین نرخ فرونشست در کشور