آیا «کروز» قیمتگذار پنهان ایرانخودرو شده است؟/ سایه تعارض منافع بر گرانی خودرو
افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو در حالی رخ داده که برخی کارشناسان نسبت به نقشآفرینی کروز در ساختار مدیریتی و زنجیره تأمین این خودروساز هشدار میدهند؛ موضوعی که به اعتقاد آنها میتواند تعارض منافع و ابهام در قیمتگذاری را تشدید کند.
افزایش قیمت خودروهای ایرانخودرو در سومین ماه سال، بار دیگر موضوع نحوه تعیین بهای تمامشده محصولات را به کانون توجه بازگردانده است. در شرایطی که مدیریت این خودروساز با تغییراتی همراه شده، برخی کارشناسان معتقدند نقش شرکت کروز به عنوان یکی از بزرگترین قطعهسازان کشور در فرآیند تعیین هزینهها نیازمند شفافسازی بیشتری است.
به باور تحلیلگران، زمانی که یک تأمینکننده بزرگ در لایههای مدیریتی خودروساز نیز دارای نفوذ باشد، احتمال بروز تعارض منافع افزایش مییابد. در چنین شرایطی، هزینه خرید قطعات که سهم قابل توجهی در بهای تمامشده خودرو دارد، میتواند تحت تأثیر روابط میان تأمینکننده و خودروساز قرار گیرد.
از سوی دیگر، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان برای بررسی اسناد مالی خودروسازان فرصت محدودی دارد و عمده ارزیابیها بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی شرکتها انجام میشود. همین موضوع این پرسش را مطرح کرده که آیا امکان نظارت دقیق بر جزئیات قراردادها و روابط تجاری میان خودروساز و تأمینکنندگان وجود دارد یا خیر.
کارشناسان معتقدند خصوصیسازی زمانی به افزایش بهرهوری منجر میشود که فضای رقابتی تقویت شود. با این حال، برخی نگرانند که تمرکز بیشتر زنجیره تأمین در اختیار بازیگران بزرگ، به جای افزایش رقابت، به تثبیت انحصار و انتقال هزینههای بیشتر به مصرفکنندگان منجر شود.
به اعتقاد ناظران، مسئله اصلی صنعت خودرو دیگر صرفاً فرمول قیمتگذاری نیست، بلکه شفافیت روابط مالی و سازوکارهای جلوگیری از تعارض منافع است؛ موضوعی که پاسخ به آن میتواند مسیر آینده قیمت خودرو در کشور را مشخص کند.