90 روز اول جنگ با ایران بازارهای انرژی را دگرگون کرد
سه ماه پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، جهان یک میلیارد بشکه از عرضه نفت را از دست داده است
جنگ ایران ناگهان سالی را که با مازاد عرضه در بازارهای جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) آغاز شده بود، به بدترین اختلال در عرضه نفت و گاز در تاریخ تبدیل کرد.
سه ماه پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در 28 فوریه، جهان یک میلیارد بشکه از عرضه نفت خام را از دست داده است، قیمتهای نفت و گاز کف جدید و بسیار بالاتری پیدا کردهاند و تقریباً هر روز با نوسانات خشونتباری دستوپنجه نرم میکنند؛ مسیرهای تجاری تغییر کردهاند و نرخ کرایه تانکرها به شدت افزایش یافته است.
کمبودهای واقعی عرضه در آسیا در حال ظهور و موجودیهای جهانی نفت خام و سوخت در حال سقوط است. این امر نشان میدهد که بازار نفت ممکن است به زودی ذخایری را که مانع از جهش قیمتها به 150 دلار و فراتر از آن در بدترین بحران عرضه تاریخ شده بود، به پایان برساند.
با بسته شدن تنگه هرمز و سقوط حدود 90 درصدی حمل و نقل در این گلوگاه استراتژیک که 20 درصد از عرضه جهانی نفت و LNG را جابهجا میکند، تولیدکنندگان نفت خاورمیانه به سرعت مجبور به کاهش تولید بالادستی شدند، چرا که فضاهای ذخیرهسازی در حال پر شدن هستند. بیش از 10 میلیون بشکه در روز از تولید روزانه نفت خام از صحنه جهانی حذف شده است، رقمی که هیچ افزایش عرضهای از سایر نقاط جهان نتوانست آن را جبران کند.
محمولههای LNG از قطر و امارات نیز در کنار توقف تولید LNG توسط قطر از اوایل مارس، در تله افتادند. قطر بعدها در مارس اعلام کرد که ظرفیت صادرات LNG این کشور ممکن است تا پنج سال به سطوح پیش از جنگ بازنگردد. این مشکل به دلیل آسیبهای ناشی از حملات موشکی ایران به مجتمع رسلفان، بزرگترین سایت مایعسازی جهان، رخ داده است.
دادههای کپلر نشان میدهد جهان هماکنون یک میلیارد بشکه از عرضه نفت خام و میعانات گازی را از دست داده است. تا 22 مه، کاهش تجمعی عرضه نفت خام و میعانات در خاورمیانه به 961 میلیون بشکه رسیده بود و مرز یک میلیارد بشکه تا پایان مه شکسته شد. تعطیلیهای مستقیم تولید نیز اندکی افزایش یافته و احتمالاً 100 هزار بشکه در روز دیگر در هفته گذشته به دلیل فشارهای ادامهدار در عراق و عربستان از مدار خارج شده است.
در خاورمیانه، تقاضای فصلی در حال افزایش است که میتواند به تدریج عرضه منطقهای را برای پاسخگویی به تقاضا تقویت کند، اگرچه واقعیتهای اقتصادی در منطقه ممکن است منجر به کاهش ارگانیک تقاضا نیز بشود و هرگونه افزایش حاشیهای تابستانی در سطح تولید را محدود کند.
در میان این اختلال عظیم در عرضه، ذخایر نفتی محصوصا در آمریکا با سرعتی فزاینده در حال کاهش هستند.
به گفته کپلر، به استثنای چین که در طول سال گذشته ذخایر استراتژیک بزرگی بیش از 1.2 میلیارد بشکه انباشته کرده است، مابقی جهان شاهد کاهش ذخایر خشکی با شتابی فزاینده بودهاند.
موجودی نفت جهان در اوایل مه با نرخ کمی بیش از 1.5 میلیون بشکه در روز کاهش یافت. دادههای کپلر نشان میدهد که این نرخ کاهش اکنون به نزدیک 1.7 میلیون بشکه در روز جهش کرده است که نشاندهنده احتمال محدودیت بیشتر عرضه در آینده است.
نرخها و مسیرهای کشتیرانی نیز به طور بنیادین تغییر کردهاند. عربستان، بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان، اکنون نفت را از بندر ینبع در دریای سرخ و با دور زدن تنگه هرمز ارسال میکند، در حالی که امارات ظرفیت خود را در خارج از تنگه هرمز افزایش داده و برنامهریزی میکند تا با احداث خط لوله جدیدی به فجیره، این ظرفیت را بیشتر نیز افزایش دهد.
علاوه بر این، تهدید علیه تانکرهایی که سعی در عبور از تنگه هرمز دارند، واقعیت جدیدی در کشتیرانی ایجاد کرده است. فعالیتهای «حالت تاریک» با خاموش کردن فرستندهها، دیگر مختص شناورهای مرتبط با ایران نیست. دادههای ورتکسا در روز جمعه نشان داد که این پدیده به کشتیرانی تجاری بشکههای غیرتحریمی و سایر کالاهایی که معمولاً از این گلوگاه عبور میکنند نیز گسترش یافته است.
شناورهایی که هنوز مایل به عبور هستند، این کار را به طور فزایندهای به صورت «تاریک» انجام میدهند، اما تغییر مهمتر فقط مقیاس فعالیتهای تاریک نیست؛ بلکه این است که چه کسانی در آن مشارکت میکنند. ردیابی محمولههای نفتی اکنون دشوارتر از همیشه شده است.