سپاهان و پرسپولیس بزرگترین شاکیان حرفهای سازی!
رقابت برای دریافت مجوز حرفهای و سهمیه آسیا وارد مراحل نهایی خود شده است.
هفته آینده و در تاریخ ۱۰ خرداد، اعلام رسمی و نهایی وضعیت مجوز حرفهای باشگاههای ایرانی از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا انجام خواهد شد، اما همین حالا هم فضای فوتبال ایران تحتتأثیر مهمترین پرونده مالی و حقوقی سالهای اخیر قرار گرفته؛ پروندهای که از یک سو سپاهان را فعلا از گردونه رقابت آسیایی خارج کرده و از سوی دیگر اعتراضات جدی پرسپولیس به روند صدور مجوز حرفهای استقلال را بهدنبال داشته است.
ماجرا از زمانی جدی شد که باشگاه استقلال بهعنوان نخستین باشگاه ایرانی خبر دریافت مجوز حرفهای را منتشر کرد؛ خبری که خیلی زود توسط پرسپولیس، تراکتور، گلگهر، چادرملو و در نهایت آلومینیوم اراک نیز رسانهای شد.
اما در شرایطی که همه منتظر انتشار خبر مشابهی از سوی سپاهان بودند، چنین اتفاقی رخ نداد؛ سکوتی که خیلی زود شائبه حذف این باشگاه از جمع نمایندگان آسیایی را تقویت کرد. امروز نیز مدیرعامل این باشگاه اعلام کرد که تصمیم کمیته بدوی در رد درخواست مجوز نادرست بوده و این باشگاه درخواست تجدیدنظر خواهد داشت.
در صورت قطعی شدن این وضعیت، سهمیه آسیایی ایران بدون سپاهان بسته خواهد شد و تیمهایی مثل گلگهر یا چادرملو و حتی شاید پرسپولیس عملاً جای این باشگاه را در فهرست نمایندگان فوتبال ایران میگیرند. البته باتوجه به یک بازی بیشتر گلگهر نسبت به این تیمها، مشخص نیست چه سازوکاری برای تعیین نمایندگان آسیایی اعلام خواهد شد.
سپاهان البته در هفتههای اخیر فقط با پرونده مجوز حرفهای درگیر نبوده است. در طول جنگ، مجموعه عظیم فولاد مبارکه بهعنوان مهمترین حامی مالی باشگاه، تحت حملات سنگین موشکی قرار گرفت و همین مسئله طبیعی است که روی توان اقتصادی باشگاه نیز اثر بگذارد.
در چنین شرایطی، منوچهر نیکفر مدیرعامل سپاهان در گفتوگوهای مختلف تلاش کرده فضای آرامتری ترسیم کند. او تأکید کرده سپاهان با فروش برخی بازیکنان به باشگاههای خارجی و همچنین کاهش هزینههای عملیاتی در فصل آینده، همچنان بهعنوان مدعی لیگ برتر باقی خواهد ماند؛ هرچند مشخص است که سپاهانِ فصل آینده دیگر پشتوانه اقتصادی سالهای اخیر فولاد مبارکه را با همان قدرت سابق نخواهد داشت.
در سوی دیگر، پرسپولیس هم نسبت به نحوه صدور مجوز حرفهای برای استقلال اعتراضهای جدی دارد. مدیران این باشگاه معتقدند که حتی اگر استقلال موفق به دریافت مجوز شده باشد، این اتفاق با «بیشترین میزان تسامح» ممکن رخ داده است.
محور اصلی انتقادات پرسپولیس، صورتهای مالی ششماهه، نحوه حسابرسی و برخی مغایرتهای مالی ثبتشده در سامانه کدال است؛ مواردی که به اعتقاد مدیران این باشگاه، باید با حساسیت بیشتری توسط کمیته بدوی صدور مجوز حرفهای و حتی خود AFC بررسی شود.
پرسپولیسیها معتقدند بخشی از اسناد مالی استقلال مربوط به دوره مالی قبلی بوده و حتی ترکیب مجمع باشگاه نیز محل سؤال است؛ تا جایی که برخی اعضای سابق هیئتمدیره در فرآیندهای رسمی حضور داشتهاند. در کنار آن، بحث بارگذاری صورتهای مالی حسابرسیشده ششماهه و زمانبندی فشرده انتخاب حسابرس نیز از جمله ابهاماتی است که مورد اشاره قرار گرفته است.
البته در حال حاضر بهنظر میرسد شدت اعتراض پرسپولیس نسبت به روزهای ابتدایی کمتر شده، اما همچنان احتمال باز بودن پرونده برخی باشگاههای ایرانی وجود دارد؛ در حالی که سپاهان فعلاً بیش از دیگران در معرض حذف قرار گرفته است.
مجوز حرفهای AFC چیست؟
کنفدراسیون فوتبال آسیا طی سالهای اخیر قوانین سختگیرانهای برای صدور مجوز حرفهای طراحی کرده تا جلوی فروپاشی مالی باشگاهها، بدهیهای انباشته و «دوپینگ اقتصادی» گرفته شود. این مجوز صرفاً یک تأیید فوتبالی نیست؛ بلکه ای اف سی ساختار کامل مالی، حقوقی و مدیریتی باشگاهها را بررسی میکند.
مهمترین معیارهای AFC برای صدور مجوز حرفهای عبارتند از:
۱. نداشتن بدهی معوقه
مهمترین اصل AFC این است که باشگاه نباید بدهی پرداختنشده داشته باشد؛ چه به بازیکنان و مربیان، چه به سایر باشگاهها و چه به سازمانهای دولتی مثل مالیات و بیمه. افزایش بدهی بهخودیخود تخلف نیست؛ اما اگر موعد پرداخت گذشته باشد و تسویه انجام نشود، مجوز حرفهای میتواند فوراً رد شود.
۲. بررسی «تداوم فعالیت» باشگاه
کنفدراسیون فوتبال آسیا بررسی میکند آیا باشگاه توان ادامه حیات در فصل آینده را دارد یا نه. اگر حسابرس مستقل در گزارش مالی اعلام کند که ادامه فعالیت باشگاه با ابهام جدی مواجه است، زنگ خطر برای صدور مجوز به صدا درمیآید.
باشگاهها در چنین شرایطی باید، پیشبینی مالی ۱۲ ماه آینده ارائه کنند و منابع درآمدی خود را اثبات کنند و یا از مالک و سهامدار اصلی تعهد رسمی مالی بگیرند.
۳. راستیآزمایی صورتهای مالی
کنفدراسیون فوتبال آسیا فقط به اعداد روی کاغذ اعتماد نمیکند. اگر باشگاهی درآمدهای غیرواقعی، اسپانسرهای صوری یا ارقام اغراقآمیز ثبت کند، AFC میتواند: مجوز حرفهای را رد کند و حتی مجوز صادرشده را باطل کند یا باشگاه را از مسابقات آسیایی کنار بگذارد.
۴. کنترل قراردادهای صوری اسپانسری
یکی از مهمترین بخشهای قوانین جدید ای اف سی مربوط به «ارزش منصفانه» قراردادهاست. یعنی اگر مالک باشگاه از طریق شرکتهای وابسته خودش قرارداد اسپانسری نجومی ثبت کند، AFC ارزش واقعی آن قرارداد را محاسبه میکند و فقط همان رقم واقعی را بهعنوان درآمد میپذیرد. در واقع کنفدراسیون آسیا اجازه نمیدهد مالکان با پولسازی مصنوعی، سقف هزینهها و قواعد فیرپلی مالی را دور بزنند.
۵. قانون ارزش خالص دارایی
در کنار کنترل درآمدهای ساختگی، ای اف سی روی وضعیت ترازنامه باشگاهها نیز حساس است. اگر مالک پولی به باشگاه تزریق کند، این پول ممکن است برای نجات مالی باشگاه و پوشش زیانها پذیرفته شود، اما الزاماً بهعنوان درآمد عملیاتی محسوب نخواهد شد؛ بنابراین باشگاه نمیتواند با آن دست به خریدهای نجومی بزند.
در حالی که جنگ ۳۹ روزه سایه خود را بیش از هرجا بر فوتبال انداخته و باعث تعطیلی کامل لیگ شده، فوتبال ایران حالا وارد یکی از حساسترین مقاطع تاریخ حرفهایسازی خود شده است؛ جایی که دیگر صرفِ داشتن تیم پرهوادار یا مالک ثروتمند برای حضور در آسیا کافی نیست.
سپاهان فعلاً بزرگترین بازنده این مرحله بهنظر میرسد، پرسپولیس همچنان نسبت به روند صدور مجوز استقلال معترض است و AFC نیز احتمالاً تا ۱۰ خرداد پرونده باشگاههای ایرانی را با دقت بیشتری زیر ذرهبین خواهد برد.
اگر اتفاق خاصی رخ ندهد، ترکیب نمایندگان ایران در آسیا بدون سپاهان بسته خواهد شد؛ اتفاقی که میتواند یکی از مهمترین تغییرات سالهای اخیر فوتبال ایران باشد.