فارین پالسی: آیا حمله آمریکا به ایران آغاز «شوک نفتی چهارم» است؟
نشریه فارین پالسی در تحلیلی با مرور شوکهای نفتی تاریخ معاصر مینویسد تنش میان آمریکا و ایران میتواند به «شوک نفتی چهارم» منجر شود؛ رخدادی که ممکن است پیامدهایی عمیق برای اقتصاد جهانی و حتی جایگاه رهبری آمریکا در نظم بینالملل داشته باشد.
نشریه آمریکایی فارین پالسی در یادداشتی به بررسی ریشههای نظم اقتصادی و سیاسی پس از جنگ جهانی دوم و نقش بحرانهای انرژی در شکلگیری آن پرداخته و این پرسش را مطرح کرده است که آیا تنشهای اخیر میان آمریکا و ایران میتواند نظم جهانی کنونی را دچار تغییر کند.
در روایتهای کلاسیک از شکلگیری نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم گفته میشود اتحاد میان ایالات متحده و اروپای غربی بلافاصله پس از پایان جنگ و در چارچوب نظام برتون وودز تثبیت شد؛ نظمی که با پیوند دادن ارزهای جهانی به دلار و ایجاد نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی به ثبات اقتصاد جهانی کمک کرد.
نقش طرح مارشال و شکلگیری اروپا
این روایتها همچنین تاکید میکنند که همکاری دو سوی آتلانتیک با اجرای طرح مارشال در آغاز جنگ سرد و سپس با تأسیس جامعه اقتصادی اروپا در سال ۱۹۵۷ بیش از پیش تقویت شد؛ فرآیندی که پایههای همگرایی اقتصادی و سیاسی غرب را مستحکم کرد.
شوکهای نفتی و تحکیم اتحاد غرب
با این حال، فارین پالسی معتقد است عامل تعیینکننده در تثبیت این اتحاد، سه شوک بزرگ نفتی در دوره پساجنگ بوده است؛ بحرانهایی که در سالهای ۱۹۵۶، ۱۹۷۳ و ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹ رخ دادند.
به نوشته این نشریه، این بحرانهای انرژی نهتنها اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دادند، بلکه باعث شدند کشورهای غربی برای مدیریت بحرانها همکاری نزدیکتری با یکدیگر داشته باشند و در نتیجه پایههای نظم سیاسی و اقتصادی کنونی تقویت شود.
احتمال شکلگیری شوک نفتی چهارم
در ادامه این تحلیل آمده است که تنشهای جدید در خاورمیانه، بهویژه در ارتباط با ایران و مسیرهای حیاتی انتقال انرژی، میتواند زمینهساز «شوک نفتی چهارم» باشد؛ شوکی که پیامدهای آن ممکن است از بحرانهای پیشین نیز گستردهتر باشد.
به باور نویسنده این یادداشت، اگر چنین سناریویی رخ دهد، نهتنها بازار جهانی انرژی دچار تحول خواهد شد، بلکه ممکن است نقش رهبری آمریکا در نظم بینالملل نیز با چالشهای تازهای مواجه شود.