جهش قیمت سوخت جت؛ صنعت هوانوردی جهان در آستانه بحران

یکی از بخش هایی که می تواند با تاثیرپذیری از این جنگ و بحران تبعات شدیدی به خود بگیرد صنعت هوانوردی بین‌المللی است. صنعتی که به شدت متاثر از سوخت جت است و قطعا هر گونه افزایش قیمتی در سوخت هواپیما در نهایت به رشد قیمت بلیت منجر خواهد شد و شاید هم برخی از ایرلاین ها را در معرض ورشکستگی قرار دهد.

به هر صورت بحران جنگ در تنگه هرمز که شریان حیاتی انرژی جهان است و 20 درصد مصرف جهانی نفت از طریق این آبراه باریک صادر می‌شود، صنعت هوانوردی را در آستانه فروپاشی قرار داده است.

افزایش قیمت سوخت تا حدودی به جنگ در منطقه خلیج فارس نسبت داده می‌شود. حمل و نقل از طریق تنگه هرمز، یک مسیر کلیدی برای حمل و نقل نفت، تا حد زیادی متوقف شده که باعث کاهش عرضه و افزایش قیمت سوخت در سراسر جهان شده است. 

جهش 140 درصدی قیمت جهانی سوخت هواپیما

آنطور که گزارش های برخی از داده ها نشان می دهند قیمت جهانی سوخت هواپیما جهشی 140 درصدی را از ابتدای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز تجربه کرده است. به هر صورت این شوک قیمتی در نهایت می تواند به افزایش هزینه های خدمات رسانی و رشد چشمگیر بهای بلیت هواپیما و نگرانی جدی از ورشکستگی ایرلاین‌ها را به همراه داشته است.

گزارش‌ها حاکی از این است که جهشی بی‌سابقه در قیمت جهانی سوخت هواپیما که در برخی بازارها تا 140 درصد افزایش یافته به نوعی صنعت هوانوردی را در شوک فرو برده است. این افزایش شدید قیمت، علاوه بر بالا بردن هزینه‌های عملیاتی خطوط هوایی، زنگ خطر موج جدیدی از گرانی بلیت هواپیما و فشاری مضاعف بر بخش حمل‌ونقل هوایی جهانی را به صدا درآورده است.

آکسیوس نیز به نقل از گزارشی از خبرگزاری رویترز در همین زمینه نوشت که بخشی از این مشکل به دلیل آن است که شرکت های بزرگ هواپیمایی در آمریکا و چین فاقد پوشش شرایط ریسک هستند و این امر آنها را کاملا در معرض خطرات افزایش شدید قیمت سوخت قرار می دهد.

بر اساس گزارش انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی، قیمت سوخت جت در هفته نخست آغاز جنگ، 58 درصد افزایش یافت و قیمت سوخت جت را در بازار شمال‌غرب اروپا با 12 درصد افزایش به 1416 دلار در هر تن رساند.

این نوسان شدید به گفته برخی از کارشناسان انرژی بالاترین سطح قیمتی از ژوئن 2022 بود. این امر باعث شده پیش خرید بلیت ها یا خرید قبلی افزایش پیدا کند.

کارشناسان تأکید دارند که بازار سوخت جت به دلیل استانداردهای فنی سخت‌گیرانه، انعطاف‌پذیری کمتری نسبت به سایر سوخت‌ها دارد و خطوط هوایی نمی‌توانند به سرعت از سوخت‌های جایگزین بهره ببرد. از این رو، هرگونه بی‌نظمی در زنجیره تأمین می‌تواند نوسان‌های شدیدتری نسبت به بازار نفت خام ایجاد کند.

داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهند همزمان با تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نفتکش‌های زیادی در آب‌های خلیج فارس در خارج از تنگه هرمز لنگر انداخته‌اند و ده‌ها کشتی دیگر نیز در سوی دیگر این گذرگاه متوقف شده‌اند.

ابلاغ دستورالعمل جدید به پالایشگاه‌ها

به همین دلیل دستورالعمل جدیدی به پالایشگاه‌ها ابلاغ شده که از امضای قراردادهای جدید صادراتی خودداری کنند و این تعلیق شامل حال شرکت‌های بزرگ دولتی مانند پتروچاینا، سینوپک، سی‌ان‌اواوسی و سینوکم و همچنین پالایشگاه خصوصی ژجیانگ پتروکمیکال می‌شود که به طور معمول سهمیه‌های صادراتی سوخت را از دولت دریافت می‌کنند.

البته منابع خبری تأکید کرده‌اند که این ممنوعیت شامل سوخت هواپیما (جت‌فیول) و سوخت کشتی‌ها (بانکر) که در انبارهای تحت نظارت گمرکی نگهداری می‌شوند و همچنین محموله‌های ارسالی به هنگ‌کنگ و ماکائو نمی‌شود. اما فعلا بحران انرژی بر روی شرکت های هواپیمایی و بلیت هواپیما تاثیر گذاشته است.

قیمت سوخت جت به 230 دلار رسیده است

بر اساس داده‌های بازار، اختلال در تأمین انرژی ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز، قیمت سوخت جت را در برخی مراکز تجاری آسیا به ویژه سنگاپور، به مرز 230 دلار برای هر بشکه رسانده است؛ رقمی که ساختار مالی شرکت‌های هواپیمایی را به طور جدی تهدید می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از این وضعیت بحرانی به آسیب‌پذیری شبکه تأمین سوخت هواپیما بازمی‌گردد. این بازار به چند شاهراه جغرافیایی وابسته است و هرگونه ناآرامی در آن‌ها، مانند آنچه در تنگه هرمز رخ داده، می‌تواند نوسان‌های شدیدی را رقم بزند.

عبور یک پنجم سوخت از تنگه هرمز

تنگه هرمز که حدود یک پنجم صادرات جهانی سوخت جت از آن عبور می‌کند، نقشی کلیدی در تأمین انرژی جهان ایفا می‌کند. حساسیت بازار سوخت هوانوردی به دلیل تمرکز مکانی این مسیر، آن را در مقایسه با سایر مشتقات نفتی، آسیب‌پذیرتر کرده است.علاوه بر این، نوع نفت خام مورد استفاده در پالایشگاه‌ها نیز بر تولید سوخت جت تأثیرگذار است. نفت‌های خاورمیانه بازدهی بالاتری در تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر مانند سوخت جت دارند و در صورت بروز مشکل در عرضه این نفت‌ها، پالایشگاه‌ها قادر به جبران سریع کسری تولید با منابع جایگزین نخواهند بود.

این محدودیت‌های فنی باعث شده فاصله قیمتی سوخت جت با نفت خام به سطوحی بی‌نظیر برسد؛ فاصله‌ای که در شرایط عادی 10 تا 25 دلار برای هر بشکه است، اما در هفته‌های اخیر به حدود 88 تا 91 دلار بالاتر از قیمت نفت برنت رسیده است.این گرانی سوخت جت، تأثیری مستقیم بر مخارج خطوط هوایی دارد، به طوری که سوخت تقریباً 20 تا 25 درصد از هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها را تشکیل می‌دهد. 

افزایش قیمت بلیت پروازهای بین‌المللی تا 40 درصد

برآوردهای اولیه نشان می‌دهد یک ایرلاین با مصرف روزانه پنج هزار بشکه سوخت، ممکن است روزانه صدها هزار دلار هزینه اضافی متحمل شود که این رقم در مقیاس سالانه به صدها میلیون دلار می‌رسد. این افزایش هزینه به مسافران منتقل خواهد شد؛ به طوری که پیش‌بینی می‌شود قیمت بلیت پروازهای کوتاه‌برد بین 5 تا 15 درصد و در مسیرهای طولانی و بین‌المللی تا 25 تا 40 درصد افزایش یابد.

در همین حال، افزایش 80 درصدی قیمت سوخت هواپیما در 10 روز گذشته را بحرانی تازه برای صنعت هوانوردی جهانی توصیف کرده است. این افزایش بی‌سابقه، قیمت هر تن سوخت هواپیما را از مرز 1500 دلار عبور داده و بسیاری از ایرلاین‌ها را تحت فشار قرار داده است.شرکت‌هایی مانند «ایر ایندیا» افزایش 15 درصدی بهای بلیت پروازهای بین‌المللی خود را اعلام کرده‌اند.

بلیت رفت و برگشت سئول _ لندن از 564 دلار به حدود 4359 دلار 

در برخی مسیرها، تأثیر این گرانی ویرانگر بوده؛ به عنوان مثال، قیمت بلیت رفت و برگشت مسیر سئول به لندن در کمتر از یک هفته از 564 دلار به حدود 4359 دلار (بیش از 8 برابر) جهش یافته است. 

کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این بحران قیمتی بیش از چند ماه، احتمال ورشکستگی شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت را به همراه خواهد داشت و این امر می‌تواند منجر به زمین‌گیر شدن هزاران فروند هواپیما شود.