نظرسنجی بلومبرگ؛ جنگ ایران و سیاست نرخ بهره اروپای ۲۰۲۷

اقتصاددانان معتقدند بانک مرکزی اروپا حتی با وجود بازگشت تهدید‌های تورمی، نرخ‌های بهره را تا سال ۲۰۲۷ بدون تغییر حفظ خواهد کرد.

بر اساس نظرسنجی بلومبرگ که بین ۶ تا ۱۱ مارس انجام شد، تنها ۷ درصد از پاسخ‌دهندگان انتظار دارند تا ماه دسامبر تغییری در نرخ‌ها رخ دهد و کمتر از یک‌سوم نیز احتمال می‌دهند تا پایان سال آینده سیاست انقباضی جدیدی اعمال شود.

اختلاف پیش‌بینی اقتصاددانان با بازار‌های مالی

این دیدگاه در تضاد با انتظارات بازار‌ها قرار دارد؛ جایی که معامله‌گران افزایش یک‌چهارم واحد درصدی نرخ سپرده به ۲.۲۵ درصد تا ماه ژوئیه و همچنین احتمال دو به سه افزایش دیگر تا سطح ۲.۵ درصد تا پایان سال را در قیمت‌ها لحاظ کرده‌اند.

مدت زمان جنگ ایران در مرکز این اختلاف نظر قرار دارد؛ زیرا پاسخ‌دهندگان این نظرسنجی پیش‌بینی می‌کنند جنگ ایران کوتاه‌مدت باشد.

تشدید تنش‌ها و تأثیر آن بر بازار انرژی

پس از پایان این نظرسنجی، رهبر جدید ایران، آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، اعلام کرد تنگه هرمز باید همچنان بسته بماند و اگر ایالات متحده و اسرائیل به حملات خود ادامه دهند، تهران به دنبال گشودن جبهه‌های جدیدی در جنگ خواهد بود.

در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، گفت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و تبدیل شدن آن به یک تهدید، «برای من بسیار مهم‌تر و بااهمیت‌تر از قیمت نفت است.»

نگرانی بانک مرکزی اروپا از شوک تورمی جدید

سیاست‌گذاران بانک مرکزی اروپا به رهبری کریستین لاگارد در برابر احتمال وقوع یک شوک تورمی دیگر در حالت آماده‌باش قرار دارند؛ تجربه‌ای که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ به افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها انجامید.

مقام‌های این نهاد می‌گویند آماده مداخله هستند، اما در حال حاضر از بازار‌ها می‌خواهند شکیبا باشند تا بتوانند سیگنال‌های متناقض درباره مدت زمان ادامه این درگیری را ارزیابی کنند.

بیل دیوینی، اقتصاددان ارشد حوزه یورو در بانک‌ای‌بی‌ان آمرو، گفت: «هنوز خیلی زود است که بتوان نتیجه‌گیری‌های قاطع درباره تأثیرات این وضعیت انجام داد.»

او افزود: «شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا نسبت به پیامد‌های تورمی هوشیار خواهد بود و در صورت لزوم آمادگی اقدام را دارد.»

افزایش نگرانی درباره تورم در نظرسنجی

چهار نفر از هر پنج پاسخ‌دهنده معتقدند اقدام بعدی بانک مرکزی اروپا به احتمال زیاد افزایش نرخ بهره خواهد بود؛ رقمی که در نظرسنجی قبلی ۵۹ درصد بود.

نزدیک به ۶۰ درصد نیز بر این باورند که ریسک‌های صعودی تورم نسبت به گذشته افزایش یافته و ۷۰ درصد اکنون می‌گویند خطر فراتر رفتن تورم از هدف ۲ درصدی بیشتر از پایین‌تر ماندن آن از این سطح است.

با وجود این تغییرات، هیچ‌یک از اقتصاددانان پیش‌بینی نمی‌کنند هفته آینده تغییری در نرخ سپرده رخ دهد.

حدود دو سوم پاسخ‌دهندگان نیز می‌گویند هنوز خیلی زود است که مشخص شود آیا این جنگ چشم‌انداز اقتصادی را به طور بنیادین تغییر خواهد داد یا نه.

ارزیابی بلومبرگ اکونومیکس از وضعیت پیش رو

به گفته بلومبرگ اکونومیکس، بانک مرکزی اروپا در آستانه نشست ماه مارس با طیفی غیرمعمول از سناریو‌های تورمی روبه‌رو است؛ زیرا نوسانات شدید قیمت نفت ناشی از درگیری خاورمیانه چشم‌انداز را مبهم کرده است.

کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، اشاره کرده که پیش‌بینی‌های کارشناسی این نهاد بیشتر بر تحلیل سناریو‌های مختلف متکی خواهد بود تا یک سناریوی پایه واحد.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد حتی با فرض قیمت‌های نفت بر اساس داده‌های ۹ مارس — زمانی که قیمت نفت به شدت نوسان داشت — در صورت نبود اثرات ثانویه تورمی، هنوز توجیهی برای سیاست پولی انقباضی‌تر وجود ندارد.

عدم قطعیت درباره مدت جنگ

بخش عمده‌ای از این عدم قطعیت به مدت زمان جنگ مربوط می‌شود.

در حالی که دونالد ترامپ در ابتدا گفته بود این درگیری «چهار تا پنج هفته» طول خواهد کشید و بعداً اظهار کرد ممکن است «خیلی زود» پایان یابد، اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرده است نبرد تا «تحقق پیروزی» ادامه خواهد داشت.

با این حال تحلیلگران بیشتر به جدول زمانی ترامپ تمایل دارند.

بیش از نیمی از آنها انتظار دارند این درگیری بین سه تا پنج هفته ادامه پیدا کند، هرچند پاسخ‌ها از یک یا دو هفته تا ۱۰ ماه متغیر بوده است.

دیدگاه‌های متفاوت در میان سیاست‌گذاران اروپایی

با وجود آنکه شورای حکمرانی بانک مرکزی اروپا همچنان تأکید می‌کند تصمیماتش بر اساس داده‌ها خواهد بود، برخی اعضا از هم‌اکنون در حال بررسی سناریو‌های احتمالی خود هستند.

پیتر کازیمیر از اسلواکی به بلومبرگ گفت کاهش نرخ بهره «کاملاً منتفی» است و افزایش نرخ «احتمالاً نزدیک‌تر از آن چیزی است که بسیاری تصور می‌کنند.»

یوآخیم ناگل، رئیس بوندس‌بانک آلمان، و مادیس مولر از استونی نیز مواضعی نسبتاً انقباضی اتخاذ کرده‌اند.

لاگارد نیز متعهد شده است اطمینان حاصل کند مصرف‌کنندگان «با افزایش‌های تورمی مشابه آنچه در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ مشاهده شد» مواجه نشوند.

حساسیت بیشتر بانک مرکزی اروپا به شوک‌های عرضه

واکنش کند بانک مرکزی اروپا در آن زمان به افزایش قیمت‌ها کمک کرد تا تورم به بیش از ۱۰ درصد برسد.

آندژی شچپانیاک، اقتصاددان ارشد اروپایی در مؤسسه نومورا، گفت: «باید به خاطر داشت که حساسیت بانک مرکزی اروپا به شوک‌های عرضه اکنون بیشتر شده است.»

مقام‌ها به‌ویژه روند دستمزد‌ها را با دقت زیر نظر خواهند گرفت؛ عاملی که در دوره قبلی یکی از محرک‌های اصلی تورم بود.

خطر اثرات ثانویه تورم

پیا فروملت، اقتصاددان بانک اس‌ای‌بی، گفت: «هرچه دوره قیمت‌های بالای انرژی طولانی‌تر شود، خطر بروز اثرات ثانویه و افزایش تورم در میان‌مدت بیشتر خواهد شد.»

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند بانک مرکزی اروپا چشم‌انداز تورمی سال جاری را افزایش دهد و نزدیک به نیمی از آنها انتظار دارند پیش‌بینی تورم برای سال ۲۰۲۷ نیز بالاتر برود.

با این حال آنها کمتر قانع شده‌اند که فشار‌های تورمی بنیادی نیز افزایش یابد.

ابهام درباره پیامد‌های اقتصادی کوتاه‌مدت

پاسخ‌دهندگان درباره پیامد‌های کوتاه‌مدت برای رشد اقتصادی حتی نامطمئن‌تر هستند.

نزدیک به ۸۰ درصد می‌گویند پیش‌بینی‌های فصلی جدید که همزمان با تصمیم سیاستی هفته آینده منتشر خواهد شد، تنها اطلاعات «محدود» یا «بسیار محدودی» ارائه خواهد داد.

بیش از دو سوم نیز نحوه تدوین این پیش‌بینی‌ها را دلیل این موضوع می‌دانند؛ زیرا بسیاری اشاره می‌کنند که داده‌های بازار مورد استفاده در مدل‌ها دارای تاریخ قطع مشخصی است که بر اساس رویه‌های گذشته احتمالاً پیش از آغاز جنگ تعیین شده است.

دنیس شن، مدرس مدرسه بین‌المللی مدیریت در دانشگاه فنی برلین، گفت: «پیش‌بینی‌های به‌روزشده کارکنان احتمالاً در این مرحله به طور معناداری جنگ ایران را منعکس نکرده‌اند.»

او افزود: «بانک مرکزی اروپا احساس خواهد کرد که تا حدی در شرایطی حرکت می‌کند که دید روشنی پیش رو ندارد.»