الجزیره: جهان بدون نفت خلیج فارس تعطیل میشود
الجزیره گزارش داد، با بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، ۲۰ تا ۳۰ درصد نفت و گاز جهان مسدود میشود و قیمت نفت به ۱۵۰ دلار میرسد.
همزمان با تشدید حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ملت ایران و متعاقب آن تهدید امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، این پرسش اساسی برای اقتصاد جهانی مطرح شده است که در صورت اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز یا توقف تولید میادین، جهان چه گزینهای برای جایگزینی انرژی ارزان و راهبردی خلیج فارس در پیش رو دارد؟ قیمت نفت برنت حالا با ۵.۸۷ درصد افزایش به ۷۷.۱۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام آمریکا نیز رشد ۵.۳۱ درصدی را تجربه کرد. این اعداد و ارقام، تنها بخش کوچکی از شوک وارده به بازارهای جهانی را نشان میدهد، اما واقعیت تلخ برای غرب این است که معمای جایگزینی انرژی خلیج فارس، هیچ راهحل فوری و آسانی ندارد.
هرمز؛ نقطهای غیرقابل عبور در معادلات انرژی
بر اساس تحلیل اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تنگه هرمز به عنوان مهمترین گلوگاه انرژی جهان، روزانه شاهد عبور ۲۰ میلیون بشکه نفت و میعانات گازی است که معادل ۲۰ درصد از مصرف جهانی را تشکیل میدهد. نکته حائز اهمیت آنکه برخلاف تبلیغات گسترده غرب درباره یافتن مسیرهای جایگزین، زیرساختهای خشکی موجود در عربستان و امارات برای دور زدن این تنگه، حداکثر ظرفیت جایگزینی ۲.۶ میلیون بشکه در روز را دارند که در قیاس با جریان عادی ۲۰ میلیون بشکهای، رقمی ناچیز و غیرقابل اتکاست.وضعیت برای گاز طبیعی وخیمتر است. حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع شده (الانجی) از این آبراه عبور میکند و قطر به تنهایی روزانه ۹.۳ میلیارد فوت مکعب گاز را از مسیر هرمز صادر میکند. این آمار به روشنی نشان میدهد که هرگونه توقف هرچند کوتاهمدت در این مسیر، به معنای فلج شدن بخش عمدهای از تجارت گاز جهان و بروز بحران بیسابقه انرژی در کشورهای وابسته خواهد بود.
تولید خلیج فارس؛ وزنهای غیرقابل چشمپوشی
در سال ۲۰۲۵، تولید نفت خام ایران، عراق، بحرین، عربستان، امارات، کویت و عمان مجموعاً به ۲۳.۸۵ میلیون بشکه در روز رسیده است. این رقم، نزدیک به یکچهارم عرضه جهانی نفت را شامل میشود. علاوه بر این، کشورهای منطقه نقش تعیینکنندهای در ذخایر مازاد تولید (Spare Capacity) ائتلاف اوپک پلاس ایفا میکنند. در بخش گاز نیز تولید کشورهای منطقه به ویژه ایران به عنوان دارنده بزرگترین ذخایر گاز جهان، نقشی حیاتی در تأمین انرژی زمستانی اروپا و آسیا دارد.بر اساس جدیدترین آمار، ایران با تولید ۲۶۲.۹ میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۲۴، بزرگترین تولیدکننده گاز منطقه است و پس از آن عربستان با ۱۲۱.۵ میلیارد مترمکعب قرار دارد.
شکست پروژههای آمریکایی در برابر واقعیتهای میدانی
تلاشهای آمریکا و رژیم صهیونیستی برای حذف ایران از معادلات انرژی، نه تنها با رشد ۶.۲ درصدی تولید نفت و گاز ایران در سال ۲۰۲۵ مواجه شده ، بلکه نشان داده است که بازارهای جهانی بدون نفت ایران، با نوسانات شدید قیمتی و کمبود عرضه روبرو خواهند شد. بر اساس گزارش مؤسسه خاورمیانه، هرگونه اقدام تنشزا در منطقه، به ویژه در حوزه انرژی، نشاندهنده شکست راهبردهای آمریکا در کنترل بازارهای انرژی و تثبیت قیمتهاست. در سایه این تحولات، حتی متحدان آمریکا در منطقه نیز به شدت نگران تبعات قطع صادرات از مسیر هرمز هستند . کارشناسان انرژی بر این باورند که سرمایهگذاری ۱۹۰ میلیارد دلاری ایران در طرحهای توسعهای نفت و گاز ، این کشور را به یک بازیگر غیرقابل حذف در بازار انرژی تبدیل کرده است.
بدیلهای ناکارآمد غرب
در سناریوی خوشبینانه برای غرب، راهحلهای کوتاهمدتی نظیر برداشت از ذخایر راهبردی یا مدیریت تقاضا مطرح میشود، اما این اقدامات صرفاً به معنای «کشیدن ترمز اضطراری» اقتصاد جهانی و پذیرش رکود تورمی است.در بلندمدت نیز، افزایش تولید در مناطقی مانند آمریکای جنوبی یا دریای شمال، نیازمند سالها سرمایهگذاری و توسعه زیرساخت است؛ در حالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس، به ویژه ایران، با کمترین هزینه و سریعترین زمان ممکن میتوانند خلأ ناشی از کاهش عرضه را پر کنند.بر اساس گزارشهای بینالمللی، نیمی از ذخایر مازاد تولید جهان در اختیار عربستان و دیگر کشورهای عربی منطقه است که خود نیز از هرگونه بیثباتی در امنیت منطقه متضرر خواهند شد .در پایان گزارش الجزیره اذعان شده که با وجود همه فشارها و تحریمهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، وابستگی جهان به انرژی ایران و همسایگانش در خلیج فارس نه تنها کاهش نیافته، بلکه هر روز عمیقتر شده است.عبور ۲۰ درصد از نفت و ۲۰ درصد از گاز جهان از تنگه هرمز، این آبراه را به یک شاهراه حیاتی تبدیل کرده که هیچ مسیر جایگزینی قادر به تحمل این حجم از تردد و تأمین انرژی نیست. این بار، نه تحریمها و نه تهدیدات نظامی، قادر به تغییر این معادله ژئوپلیتیکی نخواهند بود.