تورم بزرگ در اقتصاد ایران / آماده چه اعدادی باشیم؟
وحید شقاقی، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی، گفت: آمارهای رسمی نیز از وجود تورم بزرگ در اقتصاد ایران حکایت دارند. طبق آخرین گزارش مرکز آمار، تورم نقطهای ۶۰ درصد و تورم ماهانه دیماه ۷.۹ درصد بوده که این رقم، بالاترین تورم ماهانه در دو تا سه سال اخیر است.
استیو هانکه، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، نرخ تورم ایران را ۹۲.۳ درصد برآورد کرده است. او پیشتر و در سال ۱۳۹۷ نیز تورم ایران را ۱۱۷ درصد اعلام کرده بود. به نظر میرسد هانکه در محاسبه تورم ایران، بیش از هر چیز بر نرخ ارز تکیه دارد. طبیعی است که در اقتصادی با تورم بالا، هرچه میزان دلاریزه شدن اقتصاد بیشتر باشد، محاسبات مبتنی بر نرخ ارز میتواند به واقعیت نزدیکتر شود. در مقابل، مرکز آمار ایران تورم سالانه دیماه را ۴۴.۶ درصد و تورم نقطهای را ۶۰ درصد اعلام کرده است؛ ارقامی که بهوضوح کمتر از برآورد این استاد دانشگاه جانز هاپکینز است.
با این حال، در جامعه بسیاری از مردم ارقام رسمی تورم را کمتر از واقعیت میدانند. حتی در آمارهای رسمی نیز تورم در بخشهای مرتبط با معیشت بالاتر از تورم کل گزارش شده است؛ بهطوری که تورم خوراکیها ۸۹.۹ درصد اعلام شده و برخی اقلام مانند نان و میوه تورم سهرقمی را تجربه کردهاند. بالاتر بودن تورم در بخشهای معیشتی، موجب افزایش بیاعتمادی عمومی به آمارهای رسمی شده است. نبود توضیح کافی از سوی نهادهای آماری نیز این ذهنیت را تقویت کرده که شاید شاخصهای کلان کمتر از واقعیت گزارش میشوند.
در همین رابطه، وحید شقاقی، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی، گفت: محاسبه تورم کشورها به این سادگی نیست که فردی با اتکا به یک یا دو قلم کالا و از آن سوی جهان بتواند نرخ تورم را تعیین کند. امروزه در اغلب کشورهای جهان، بانک مرکزی مسئول اصلی محاسبه تورم است و در ایران نیز علاوه بر بانک مرکزی، مرکز آمار این وظیفه را برعهده دارد.
او درباره روش محاسبه تورم توضیح داد: این فرآیند پیچیده است؛ بانک مرکزی و مرکز آمار هر یک سبد کالایی ویژهای متشکل از بیش از ۴۰۰ قلم کالا و خدمت دارند که قیمت آنها بهصورت مستمر جمعآوری میشود. میانگین تغییرات این سبد کالایی به محاسبه نرخ تورم منجر میشود؛ بنابراین نباید به محاسبات سرانگشتی خوشبینانه نگاه کرد. شقاقی ادامه داد: آمارهای رسمی نیز از وجود تورم بزرگ در اقتصاد ایران حکایت دارند.
طبق آخرین گزارش مرکز آمار، تورم نقطهای ۶۰ درصد و تورم ماهانه دیماه ۷.۹ درصد بوده که این رقم، بالاترین تورم ماهانه در دو تا سه سال اخیر است. همچنین نرخ تورم سالانه اکنون ۴۴.۶ درصد اعلام شده است. در همین گزارش، تورم ماهانه روغن ۵۲ درصد، گوشت قرمز ۲۰ درصد و گروه شیر، پنیر و تخممرغ ۱۹ درصد ثبت شده است. ایران از معدود کشورهایی است که برای اعلام شاخصهایی مانند تورم و رشد اقتصادی دو مرجع رسمی دارد؛ یعنی مرکز آمار و بانک مرکزی. هرچند در ماههای اخیر ارقام این دو نهاد به هم نزدیکتر شده، اما همچنان اختلافهایی وجود دارد که گاه قابل توجه است و همین مسئله موجب سردرگمی و تردید برخی نسبت به صحت آمارها شده است.