کشف گنج پنهان: تبدیل گوشیها و لپتاپهای فرسوده به طلا
پژوهشهای تازه در حوزه بازیافت پسماندهای الکترونیکی نشان میدهد که گوشیها، لپتاپها و تجهیزات الکترونیکی فرسوده میتوانند به منبعی ارزشمند برای تأمین فلزات گرانبها تبدیل شوند.
سرپرست پژوهشگاه فرآوری مواد معدنی جهاد دانشگاهی ایران با اشاره به نتایج این تحقیقات اعلام کرد که بردهای الکترونیکی موجود در این تجهیزات حاوی عناصری مانند طلا، مس و نقره هستند که با روشهای نوین و کمخطر قابل بازیابیاند.
به گفته مهدی اسکندری، روشهای سنتی بازیابی فلزات که عمدتاً مبتنی بر سوزاندن یا ذوب هستند، علاوه بر مصرف بالای انرژی، آسیبهای زیستمحیطی جدی بههمراه دارند. در مقابل، پژوهشگران این پژوهشگاه با استفاده از روشهای هیدرومتالورژی موفق شدهاند فلزات گرانبها را بهصورت پاکتر و ایمنتر استخراج کنند. بر اساس این دستاورد، یک پایلوت صنعتی با ظرفیت روزانه ۲۵۰ کیلوگرم راهاندازی شده که در آن بردهای الکترونیکی خرد شده و فلزاتی مانند طلا، نقره و مس بازیابی میشوند.
اسکندری با تأکید بر توجیه اقتصادی این فرآیند توضیح داد که حتی وجود مقادیر اندک طلا در پسماندهای الکترونیکی نیز با توجه به قیمتهای فعلی بازار، استخراج را کاملاً مقرونبهصرفه میکند. بهعنوان نمونه، اگر در هر تن خوراک حدود ۲۰ پیپیام طلا وجود داشته باشد، ارزش اقتصادی حاصل از بازیابی آن قابل توجه خواهد بود. وی افزود که این فناوری قابلیت توسعه دارد و میتوان واحدهایی با ظرفیت ۳، ۴ یا حتی ۵ تن در روز برای سرمایهگذاران طراحی کرد.
در کنار بازیافت پسماندهای الکترونیکی، این پژوهشگاه بهطور جدی بر هوشمندسازی معادن نیز تمرکز کرده است. استفاده از سامانههای مبتنی بر دوربین و هوش مصنوعی برای آنالیز دانهبندی و عیار مواد معدنی، نمونهای از این رویکرد است که میتواند بهرهوری معادن را افزایش داده و هزینهها را کاهش دهد. همچنین بهکارگیری نانوفناوری در فرآیندهای فرآوری، امکان افزایش بازیابی فلزات را فراهم کرده و در برخی موارد، راندمان را از حدود ۸۰ درصد به نزدیک ۹۵ درصد رسانده است.
در مجموع، نتایج این پژوهشها نشان میدهد که با تکیه بر فناوریهای نوین، میتوان هم از هدررفت منابع ارزشمند جلوگیری کرد و هم گامی مؤثر در جهت کاهش آلودگیهای زیستمحیطی و توسعه اقتصاد چرخشی برداشت. استخراج طلا و سایر فلزات گرانبها از پسماندهای الکترونیکی، نهتنها یک فرصت اقتصادی جدید محسوب میشود، بلکه میتواند نقش مهمی در آینده پایدار بخش معدن و صنعت کشور ایفا کند.