چالشهای تاریخی و کنونی بحران بنزین در ایران
بحران بنزین در ایران تنها یک مشکل نوظهور نیست و ریشههای آن به قبل از انقلاب برمیگردد. برای مدیریت این بحران، ترکیب سیاستهای قیمتی و غیرقیمتی ضروری است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ نصرتالله سیفی، مدیرعامل پیشین سازمان بهینهسازی مصرف سوخت، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی به تحلیل ریشههای تاریخی و چالشهای ساختاری بحران بنزین پرداخت و تاکید کرد که این مشکل جدید نیست و به تاریخچهای طولانی برمیگردد.
وی با اشاره به وضعیت فعلی بازار سوخت، بر این نکته تاکید کرد که بنزین همواره یکی از موضوعات حساس کشور بوده است. افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۴۳ و تبعات آن، مانند ترور حسنعلی منصور، نمونهای از بحرانهای ناشی از تغییرات قیمتی سوخت است. سیفی به این نکته اشاره کرد که پرداخت یارانه سوخت از بودجه عمومی انجام میشود و این امر به چالشهای جدی برای دولتها منجر گردیده است.
پس از انقلاب، بهدلیل در دسترس بودن نفت، قیمتها به طور غیررسمی پایین نگه داشته شد و این وضعیت تا افزایش تعداد خودروها و رشد رفاه ادامه یافت. به گفته سیفی، در اوایل دهه ۸۰، تولید و مصرف بنزین به تعادل رسید و از آن زمان دولتها به بهینهسازی مصرف سوخت روی آوردند، که یکی از روشهای آن، طرح سیانجی بود.
وی همچنین به تداوم کمبود سوخت در ۲۵ سال گذشته اشاره کرد و گفت: با وجود واردات بنزین و اجرای طرح ملی کارت سوخت، مصرف سوخت تحت تاثیر افزایش نرخ ارز و تورم همچنان در حال افزایش است. آمارها نشان میدهد که میانگین مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید تنها ۱۲۰ میلیون لیتر است.
سیفی به سیاستهای دولتها برای مدیریت مصرف سوخت اشاره کرد و آنها را بر اساس سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری دانست. او گفت که در طول ۲۵ سال، هر دو رویکرد قیمتی و غیرقیمتی به کار گرفته شده است، اما این اقدامات کافی نبوده و نیاز به اجرای همزمان سیاستها احساس میشود.
این تحلیلگر حوزه انرژی، اجرای طرح سهمیهبندی و کارت سوخت را موفق دانست و گفت که این طرح از سال ۱۳۸۰ آغاز شد و به قانون هدفمندسازی یارانهها تبدیل گردید. همچنین، او به ضعفهای ساختاری و سازماندهی در وزارت نفت و نیرو اشاره کرد و افزود: تجمیع سازمانها و قرار گرفتن آنها زیر نظر رئیسجمهور میتواند به بهبود وضعیت کمک کند.
