دکتر علیرضا شهرستانی؛ ردّ کلمه در حافظهٔ شهر و کارنامهٔ فرهنگی و رسانهای
بعضی چهرهها را نه فقط با عنوانهای دانشگاهی و مسئولیتهای اجرایی، بلکه با ردپایی میتوان شناخت که در حافظه فرهنگی یک شهر بر جای میگذارند. دکتر علیرضا شهرستانی از جمله چهرههایی است که مسیر فعالیتهایش در ادبیات فارسی، رسانه، آموزش و امور فرهنگی و اجرایی کرمانشاه امتداد یافته است.
شهر، تنها آن چیزی نیست که در خیابانهایش میبینیم؛ بخشی از آن در کلماتی زندگی میکند که شنیدهایم و به یاد سپردهایم. شعری که از سالهای مدرسه با ما مانده، صدایی که از تلویزیون به خانه آمده و نامی که یادِ صاحبش را زنده نگه داشته است، هر یک سهمی در ساختن این «شهرِ نادیدنی» دارند. مرور کارنامه و فعالیتهای علیرضا شهرستانی نیز از همین دریچه معنا مییابد؛ از پیوند میان زبان، رسانه و زندگی فرهنگی در کرمانشاه.
تحصیلات و رساله دکتری زیر نظر استاد کزازی
این پیوند در پیشینهٔ تحصیلی و پژوهشی او صورتی روشن دارد. دکتر علیرضا شهرستانی دانشآموختهٔ رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی است و رسالهٔ دکتری خود را با موضوع «بررسی مفهوم زمان اساطیری در شعر معاصر»، با راهنمایی چهرهٔ ماندگار ادب فارسی، استاد میرجلالالدین کزازی به پایان رسانده است؛ پژوهشی که به ظرفیت شعر برای فراتررفتن از زمان و آوردن گذشته به اکنون میپردازد. پرداختن به چنین مضمونی، ما را به یکی از پرسشهای اساسی در حافظهٔ فرهنگی شهر نزدیک میکند: چه چیز از گذشتگان میماند و چگونه به نسلهای بعد منتقل میشود؟
سابقه همکاری با شبکه زاگرس و صداوسیمای کرمانشاه
یکی از راههای اصلی این انتقال، رسانه است؛ جایی که ادبیات و فرهنگ فرصت مییابند از حلقهٔ مخاطبان تخصصی فراتر روند و به خانهها راه یابند. همکاری مستمر شهرستانی با شبکهٔ زاگرس (صداوسیمای مرکز کرمانشاه) در مقام کارشناس، مجری و برنامهساز فرهنگی، در همین بستر شکل گرفته است. در این فضا، دانستههای تخصصی ادبی باید به زبان گفتوگو ترجمه شوند و با حوصله و دغدغههای مخاطب عام همراه گردند.
تدریس فن بیان، آیین سخنوری و مهارتهای ارتباطی
همین ضرورتِ ارتباط مؤثر، در فعالیتهای آموزشی این مدرس دانشگاه نیز دنبال شده است. تدریس و برگزاری دورههای تخصصی «فن بیان، آیین سخنوری و مهارتهای ارتباطی»، با مسئلهای سروکار دارد که رسانه نیز هر روز با آن روبهروست: چگونه میتوان سخن را روشن، سنجیده و شنیدنی بیان کرد؟ از این منظر، کلاس درس و قاب تلویزیون دو موقعیت متفاوت برای مواجهه با یک مسئلهاند؛ رساندن معنا از ذهنی به ذهن دیگر.
سوابق اجرایی در دفتر نماینده ولیفقیه و امام جمعه کرمانشاه
با ورود به عرصهٔ اجرایی، این دغدغههای فرهنگی صورتی عملیتر پیدا کرده است. دو دهه فعالیت علیرضا شهرستانی در دفتر نمایندهٔ ولیفقیه و امام جمعهٔ کرمانشاه، بخشی از سوابق اجرایی اوست که با تعامل مستمر با شهروندان و پیگیری درخواستها و مطالبات مراجعان همراه بوده است. در این حوزه، شنیدن مقدمهٔ پاسخگویی است و اعتبار سخن را نتیجهٔ پیگیریها روشن میکند؛ معیاری که برای ارزیابی عملکرد اجرایی باید به شواهد و تجربهٔ مراجعان رجوع کرد.
پیگیری اختصاص قطعهٔ علما و هنرمندان و مفاخر در گلزار شهدای کرمانشاه
در میان اقدامات فرهنگی دکتر شهرستانی، پیگیری اختصاص «قطعهٔ علما» و «قطعهٔ هنرمندان و مفاخر» در گلزار شهدای کرمانشاه قابل ذکر است. تعیین دقیق سهم افراد و نهادهای دخیل در این امر نیازمند اسناد و روایت دستاندرکاران است، اما اصلِ این جریان بار دیگر ما را به حافظهٔ جمعی شهر بازمیگرداند. حضور آرامگاه چهرههایی چون زندهیاد احمد عزیزی و زندهیاد محمدجواد محبت در این مجموعه، نشانی است برای دیدار دوباره با نامها و کلماتی که حافظهٔ ادبی این دیار با آنها گره خورده است.
بازخوانی دستنوشته و نگاه استاد کزازی
این پیوند میان نام و یاد، در یادداشتی شخصی از استاد میرجلالالدین کزازی خطاب به شهرستانی نیز بازتاب یافته است. او در سال ۱۳۹۸ بر پیشانی کتاب گرانسنگ «بازنوشت شاهنامه فردوسی»، به کوشش استاد، دستنوشتهای به یادگار نگاشت که گواهی بر این ارادت و ارتباط دیرین است:
«به نام آنکه دل از بند بَرهاند
به همشهریِ مهرافروز و مِهرافزای و دوست خجسته به روی و رای، علیرضا شهرستانی که رادمردی است راد و همواره دلنهاده و آماده به گشودن گره از کارهای پیچیده و دشوار و از هرآنچه فروبسته است، جانگزای و اندوهبار.»
میرجلالالدین کزازی
این سطور، گواهی بر نگاه مهرآمیز استاد به شاگرد و همشهری خود است؛ نگاهی که در کنار اسناد فعالیتها، وجه انسانی این ارتباط را نشان میدهد، بیآنکه جای داوری مستقل دربارهٔ عملکرد عمومی را بگیرد.
سخن پایانی؛ ردّ پای اثرگذاری در زندگی مردم
برای داوری دربارهٔ کارنامهٔ یک چهرهٔ فرهنگی، باید به حاصل کار بازگشت؛ به آنچه در رسانه تولید شده، در آموزش انتقال یافته و در مسئولیت اجرایی به سرانجام رسیده است. این کارنامه، تصویری مستند و ملموس از تلاش برای پیوند دادن تخصص دانشگاهی با دغدغههای اجرایی و فرهنگی در خطهٔ کرمانشاه ارائه میدهد.