به گزارش فرتاک نیوز؛ امیرمهدی ناری: در جیب هر ایرانی اسکناسی به نام «ریال» وجود دارد، اما این واحد پولی به ندرت با همین نام خوانده میشود. این تناقض بیانگر یک روایت تاریخی عمیق است که از ضرابخانههای عصر قاجار آغاز میشود و تا لایحه حذف چهار صفر ادامه دارد.
تاریخچهای دو هزار ساله
ایران به واسطه همسایگی با لیدیا، مدتها پیش با سکه آشنا شد، اما وارد این عرصه شدن زمانبر بود. نخستین سکه ملی ایران، «دریک» زرین داریوش بزرگ بود که معادل سیزده سکه نقره ارزش داشت. واژه «کرشه» به عنوان تنها واژه اصیل ایرانی در فهرست واحدهای پولی باقی مانده است. دینار و درهم به عنوان واحدهای پولی رایج، قرنها بر مبادلات ایران حاکم بودند. احمد کسروی در مقالهای به سقوط ارزش پول در گذر زمان اشاره میکند و نشان میدهد که دینار امروزی به طور قابل توجهی از دینار اسلامی کوچکتر شده است. واژه «تومان» هم که به معنای ده هزار است، ریشههای عمیقی در فرهنگ ایرانی دارد.
نظام پولی قاجار
در قرن نوزدهم، فتحعلیشاه واحد پولی جدیدی به نام «قران» معرفی کرد، اما این نظام پولی دچار مشکلاتی از جمله تقلب و بیاعتمادی مردم شد. نظام پولی آن زمان به شدت تحت تأثیر نیروهای خارجی بود و ناتوانی در ارائه اسکناسهای معتبر را به همراه داشت.
بحران نقره و تأسیس بانک شاهنشاهی
از سال ۱۲۵۰ به بعد، پول ایران تحت تأثیر بحران جهانی نقره قرار گرفت. بانک شاهنشاهی در سال ۱۲۶۷ تأسیس شد و به موجب آن، حق انتشار اسکناس به بیگانگان واگذار شد. این امر باعث ایجاد مشکلاتی در گردش پول و بیاعتمادی مردم به سیستم مالی شد.
اصلاحات پولی در زمان رضاشاه
با روی کار آمدن رضاشاه، ایران با بحرانهای اقتصادی مختلفی مواجه گردید. در سال ۱۳۰۸، لایحهای برای تغییر واحد پول به «ریال» ارائه شد که در آن واحد پولی جدید معادل صد دینار تعیین گردید. این لایحه در نهایت به تصویب رسید و موجب حذف دو صفر از دینار شد.
ماندگاری تومان
پرسشی که مطرح میشود این است که چرا واژه «تومان» همچنان در جامعه باقی مانده است. پژوهشها نشان میدهد که تغییرات قانونی نمیتواند به راحتی عادات زبانی و فرهنگی را تغییر دهد. در عمل، ریال به عنوان واحد رسمی و تومان به عنوان واحد کاربردی در معاملات روزمره باقی مانده است. تاریخ پول ایران به وضوح نشاندهنده چالشها و تحولات اقتصادی و فرهنگی است که نیاز به راهحلهای ساختاری و عمیق دارد.
